On the motive of one of rudaki's rubai
Назаре, ки дар мацола ба маонии як рубоии устод Рӯдакӣ андохта шуд, як ҳадаф дошт. Ин ҳам бошад муайян кардани пайванди он маонӣ ба шеъре, ки то устод Рӯдакӣ суруда мешуд. Хулосаи рубоӣ аз нигоҳи маонӣ чунин аст, ки маъшуца цӯё ва муштоци ошиц тасввир шудааст. Мулоҳизае бо далелҳое пешниҳод мешавад, ки чунин тасвир дар шеъри ошицонаи араб вуцуд надорад. Чӣ ба замони цоҳилият ва чӣ ба замони ислом. Ҷустуцӯҳо ба он оварда мерасонанд, ки чунин тасвири маъшуца дар адабиётҳое, ки метавонистанд ба шеъри замони Сомониён таъсир расонанд, вуцуд дошт. Дар ин росто ба сифати далел аз се пояи гайриэронӣ зикр мешавад. Яке циссаи ҳазрати Юсуф , ки дар сифри Пайдоиши “ Таврот ” дар чордаҳ фасл омадааст, дигаре “Газали газалҳои ҳазрати Сулаймон”, ки низ дар “ Таврот ” омадааст. Ҳоцат ба баён нест, ки бонуи мисрӣ чӣ гуна ба ҳазрати Юсуф дил мебандад ва чӣ корҳое намекунад. Тақрибан ҳамин гуна муносибатро нисбат ба цавон духтаракони Иерусалим дар “Газалҳо” нишон медиҳанд. Ва боз ҳам ҳоцат ба баён нест, ки дар Қуръони карим сураи ҳазрати Юсуф дар яксаду ёздаҳ оят нозил шудааст. Дар адабиёти тоисломии халқҳои эронӣ ва хосса дар худойномаҳо ва ривоятҳои дигар маъшуқа бебокона барои бахти худ талош мекунад. Дар мацола дар назар дошта шудааст, ки сюжети моцарои Судоба бо Сиёвуш ба моҳият ҳамон циссаи ҳазрати Юсуф аст. Дар “Шоҳнома” чанд мисолеро мебинем, ки бонувон цӯёи цавонмардон тасвир шудаанд. Масалан, Рӯдоба, Судоба , Таҳмина , Манижа , Гулнор , духтари амири Ҳатра ва гайра. Хулоса чунин аст, ки “ёр ”-и устод Рӯдакӣ, агар тайф хаёли маъшуқа набошад, маънии барои адабиёти пешиниёни мо бегона набуд. Вале ин маънӣ дар шеъри классикӣ натавонист мавқеъ пайдо кунад. Голибан шояд ба эътиборҳои ахлоқи исломӣ.Рассматривается не очень привычный в персидско-таджикской классической поэзии любовный мотив, выраженный в одном из рубаи Рудаки. Суть мотива сводится к тому, что возлюбленная представляется ищущей встречи с возлюбленным. Небездоказательно утверждается, что этот мотив не мог быть заимствован из арабской любовной поэзии. В этой связи указывается, что этот мотив был достаточно популярным в древнееврейской религиозной литературе. В качестве убедительных примеров делаются ссылки на последные главы книги Бытия из Ветхого завета на сказание об Иосифе Прекрасном и на Песнь песней царя Соломона. Отмечается, что и в священном Коране сказание об Иосифе Прекрасном ниспослано в ста одиннадцати откровениях и занимает целую суру. Допускается, что именно коранический вариант сказания об Иосифе послужил матералом для сочинения нескольких десятков поэм об Иосифе и Зулейхе. Выражено мнение, что этот мотив был популярным и даже в некоторой степени каноническим в сказаниях любовного содержания источниках национального эпоса иранских народов “Шахнаме ” Фирдоуси. Это мнение подкреплено описаниями в “Шахнаме ” поведения таких известных героинь как Рудоба , Судоба , Тахмина , Манижа , Гулнор , дочь эмира Хатры и других представительниц прекрасного пола. Предполагается, что этот мотив в персидско-таджикской любовной поэзии не стал привычным по двум причинам: во-первых, отсутствовал в арабской газели, и, во-вторых, смелое, даже вызывающее поведение возлюбленной вступало в противоречие с моральными предписаниями ислама.The article under consideration dwells on a love motif that is not very habitual in Persian-Tajik classical poetry, expressed in one of the rubais by Rudaki. The essence of the motive is that the lover appears to be looking for a meeting with the sweet-heart. The poet manages to prove not without attempts that this motive could not be borrowed from Arabic love poetry. In this regard, it is indicated that this motive was quite popular in Hebrew religious literature. As convincing examples, references are made to the last chapters of the Book of Genesis from the Old Testament dealing with the legend about Joseph the Beautiful and the “Song of Songs” by Solomon. It is noted that in the Holy Koran the legend about Joseph the Beautiful is presented in one hundred eleven revelations and occupies a whole sura. It is assumed that it was the Koranic version of the tale about Joseph that served as the material for composing dozens of poems dedicated to Joseph and Zuleikha. The opinion is expressed that this motive was popular and even to some extent canonical in the legends of love content in the sources of the national epos of the Iranian peoples “Shoh-Name” by Firdawsi. This opinion is supported by the descriptions of the behavior of such famous heroines as Rudoba , Sudoba , Tahmina , Manizha , Gulnor , the daughter of Emir Khatra and other representatives of the fair sex. The article presupposes that this motif in Persian-Tajik love poetry did not strike root for two reasons. In the first, it was absent in the Arab gazelle and in the second, bold, even defiant behavior of his sweet-heart came into conflict with the moral precepts of Islam.
Сведения
- Опубликовано
- 2020 · № 2 (83)
- Источник
- cyberleninka.ru
- Язык
- Английский
- ISSN
- 2413-2004 · 3005-849X
- Издатель
- ТГУПБП