Central AsianResearch Index

МОДЕЛИРОНИИ РАВАНДҲОИ ПЙЕЗОЭЛЕКТРӢ ДАР ПАРДАИ ҲУҶАЙРА

Дар ин таҳқиқот, мембранаи ҳуҷайра аз рӯи хосиятҳои пйезоэлектрикии он омӯхта шуд. Ҳадафи асосӣ эҷод ва таҳлили модели математикӣ буд, ки барои тавсифи падидаҳои пйезоэлектрикӣ, ки дар мембранаи ҳуҷайра ба амал меоянд, тарҳрезӣ шудааст. Ин равиш имкон дод, ки чӣ гуна равандҳои электрикӣ ва механикӣ дар сатҳи мембранаҳои биологӣ бо ҳам таъсир мерасонанд, ки дар навбати худ барои шарҳ додани як қатор вазифаҳои физиологии ҳуҷайра калидӣ буд. Модели математикӣ сохта шуд, ки равандҳои пйезоэлектрикиро, ки дар мембранаи ҳуҷайра ба амал меоянд, муфассал тавсиф кард. Таваҷҷуҳи махсус ба механизми мубодилаи иттилоот байни ҳуҷайраҳо равона карда шуд. Муайян карда шуд, ки ҳамгироӣ ё тела додани ҳуҷайраҳоро метавон бо таъсири пйезоэлектрикии баръакс шарҳ дод: тавлиди қувваҳои механикӣ таҳти таъсири майдони электрикӣ. Ғайр аз ин, муайян карда шуд, ки деформатсияи мембрана ва тағирёбии заряди сатҳӣ ба ташаккули бозхондани мусбат мусоидат мекунанд. Ин падида, дар навбати худ, боиси модулятсияи босуръат ва тақсимоти дубораи ионҳо дар қабати инверсионии диэлектрики пйезоэлектрикӣ гардид. Нишон дода шуд, ки модулятсияи ҷараёнҳои ион, ки аз деформатсияи мембрана ва тағирёбии заряди сатҳӣ ба вуҷуд меоянд, метавонад ба тағироти маҳаллӣ дар потенсиали мембрана оварда расонад. Ин тағиротҳо, дар навбати худ, метавонанд каналҳои ионро фаъол ё монеъ кунанд ва бо ин васила роҳҳои интиқол ва сигнализатсияи ҳуҷайраро танзим кунанд. Ҳамин тариқ, модели пешниҳодшуда на танҳо механизмҳои асосии таъсири мутақобилаи қувваҳои электрикӣ ва механикиро шарҳ дод, балки инчунин имкониятҳоро барои фаҳмидани он ки чӣ гуна ин равандҳо метавонанд дар вазифаҳо ба монанди часпиши ҳуҷайра, муҳоҷират ва ҳатто равандҳои марбут ба интиқоли импулси асаб иштирок кунанд, фароҳам овард. Ин натиҷаҳо аҳамияти баррасии мембранаи ҳуҷайраро на танҳо ҳамчун монеаи ғайрифаъол, балки ҳамчун табдилдиҳандаи фаъоли пйезоэлектрикӣ, ки қодир аст ба доираи васеи ангезаҳои физикӣ посух диҳад ва дар равандҳои мураккаби биологӣ иштирок кунад, таъкид карданд.

Сведения

Опубликовано
2026 · Т. 10, № 2
Источник
cyberleninka.ru
Язык
Таджикский
ISSN
3107-2348
Издатель
Высшая аттестационная комиссия при Президенте Республики Таджикистан