CREATION OF INFORMATION MODEL FOR SELF-ORGANIZING NEURAL NETWORKS
Sun’iy intelektga asoslandan turli xil informa on modellar yara lishning zarurligi va ularning amaliy ishla lishga boʻlgan eh yoj tobora or b borayotgani hech kimga sir emas. Bu kabi informatsion modellar jamiyat hayo dagi turli xil ka a va kichik muammolarni oson va tez yеchilishiga salmoqli hissa qoʻshadi. Bugungi kunga sun’iy intellekt sohasidagi koʻplab muammolarni yеchish klassifikatsiya masalasiga bogʻliq boʻlmoqda. Bu masalani yechishning bir qancha usullari mavjud. Ammo, tanlanmaning alomatlari soni to‘rt va undan yuqori bo‘lganda guruhlarga to‘g‘ri ajra lganini tekshirish murakkablashadi. Shu sababli Kohonenning oʻzini-oʻzi tashkil qiluvchi xaritalariga talab oshib bormoqda. Ushbu usulning boshqa neyron toʻrlardan asosiy farqi, oʻqituvchisiz oʻrganish usuli qoʻllanilgan ya’ni oʻrganishda na ja faqatgina kirish ma’lumotlariga bogʻliq. Bundan tashqari, bu usulda na jani vizual koʻrish mumkin baoʻlgani uchun Kohonenning oʻzini-oʻzi tashkil qiluvchi xaritalari koʻplab sohalarda tatbiq qilinmoqda. Masalan, bbiyot sohasida, geologiya sohasida va boshqa sohalarda. Ushbu maqolada Kohonenning oʻzini-oʻzi tashkil qiluvchi xaritalari usulining algoritmi va shu algoritm yordamida dasturiy ta’minot tuzilgan. Yara lgan dasturiy ta’minot yordamida test masala sifa da Fisherning Iris gullari tanlammasi tekshirib ko‘rilgan hamda na jani vizual ko‘rishi ham kel rilgan. Sun’iy neyron to‘rlarning asosiy masalalaridan biri berilgan tanlanmalarni guruhlarga ajra sh masalasi hisoblanadi. Bu masalani yechishning bir qancha usullari mavjud. Ammo tanlanmaning alomatlari soni to‘rt va undan yuqori bo‘lganda guruhlarga to‘g‘ri ajra lganini tekshirish qiyinlashadi. Kohonen xaritasi usuli ikki o‘lchovli xaritada obyektlarning ko‘p o‘lchovli xususiyatlarini vizual ko‘rsa sh uchun mo‘ljallangan. Kohonen xaritalari kichik o‘lchovli (odatda, ikki o‘lchovli) elementlarga yuqori o‘lchovli kirish ma’lumotlarini xaritasini ishlab chiqadi. Odatda, neyronlar to‘rtburchakli yoki ol burchakli neyron to‘rlarga ega bo‘lgan ikki o‘lchovli panjada joylashgan. Ushbu usulda informatsion model yaratdik. Yara l modelni to‘g‘riligini tekshirish uchun bi a test masalani ko‘rib chiqamiz. Test masal sifa da sun’iy neyron to‘rlarda keng qo‘llanadigan “Fisherning irislari” tanlanmasini olamiz, chunki bu tanlanmani na jasini aniq bilamiz. Bizga Fisherning irislari 150 tanlanmadagi iris berilgan, ular uchta iris setosa, iris viginica va iris versicolor navlarining har birining 50 tanlanmasidan iborat
Сведения
- Опубликовано
- 2023 · № 8 (20)
- Источник
- cyberleninka.ru
- Язык
- Английский
- Издатель
- Central Asian Research Journal (CARJIS) ALFRAGANUS universiteti, Бухоро давлат тиббиёт институти