SCIENCE TIME, 2026, т. 4, № 8/2, с. 134-138
SHAUDIRBAY SEYTOVNING “JAMAN SHIǴANAQTAǴI AQTUBA” ROMANIDA MOTIVLAR TIZIMI: TRANSFORMATSIYA VA BADIIY FUNKSIYALAR
Аннотация · Abstract
Maqolada Shaudirbay Seytovning “Jaman shıǵanaqtaǵı Aqtuba” romanidagi motivlarning badiiy tizimi struktur-semantik va funksional yondashuv asosida tadqiq etiladi. Tadqiqotning maqsadi asardagi yetakchi motivlar, ularning o‘zaro aloqalari, sintagmatik rivoji va roman kompozitsiyasidagi vazifalarini aniqlashdan iborat. Motiv mavzu, obraz yoki bir martalik badiiy detal bilan aynanlashtirilmay, uning takroriyligi, semantik yadrosining barqarorligi, kontekstual izchilligi hamda syujet-kompozitsion faolligi asosiy mezon sifatida olindi. Tahlil natijasida roman poetikasi Aqtuba-suv-tarix-ekologik xotira, hokimiyat-patronaj-qonun-qo‘rquv, ayol-oila-nasl-travma, din-motam-xotira, mehnat-qashshoqlik-qaramlik hamda urush-mafkura-tarixiy o‘zgarishdan iborat olti yirik paradigmatik maydonning kesishuvida shakllanishi aniqlandi. Romanning boshlanishidagi suv falokati keyingi ma’muriy, huquqiy, axloqiy, oilaviy va ekologik inqirozlarni anglashga xizmat qiluvchi struktur-semantik andoza sifatida talqin qilindi. “Jaman shıǵanaq” formulasi makon, tarix, ekologiya va xotirani birlashtiradigan struktur dominant, Amirxon atrofidagi patronaj tizimi esa “yordam-qarz-xizmat-sukut” zanjiri orqali ishlaydigan moslashuvchan hokimiyat mexanizmi ekanligi asoslandi. Roman finalida Aqtubaning jismonan yo‘qolishi, biroq xotirada saqlanishi va Sazturganning pulni rad etishi tarixiy qaramlikdan axloqiy uzilishning badiiy yechimi sifatida baholandi.
Сведения · Details
- DOI 10.66345/st.7270
- Журнал · Journal SCIENCE TIME
- Язык · Language узбекский
- Цитирования (Crossref) · Citations 0
- Лицензия · License creativecommons.org/licenses/by/4.0