Central Asian Research Index

INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL OF MEDIA AND COMMUNICATIONS IN CENTRAL ASIA, 2026

SAYOHATNOMA JANRIDA JADID TAFAKKURI VA MILLIY TARAQQIYOT MASALALARI

Akbar Nurmatov

Аннотация · Abstract

Maqolada XX asr boshlaridagi jadid publitsistikasida sayohatnoma janrining shakllanishi hamda uning milliy uyg‘onish g‘oyalarini ifodalashdagi o‘rni tadqiq etiladi. Tadqiqotning maqsadi jadid safarnomalarining janriy-publitsistik xususiyatlarini aniqlash, ularda ma’rifatparvarlik, ijtimoiy islohot va milliy taraqqiyot masalalarining yoritilish tamoyillarini ochib berishdan iborat. Tadqiqot jarayonida tarixiy-qiyosiy, janriy-tipologik va kontekstual tahlil metodlaridan foydalanildi. Mahmudxo‘ja Behbudiyning “Sayohat xotiralari”, Nushiravon Yovushevning “Sayohat parchalari”, Abdulla Avloniyning “O‘z shahrimga sayohat” va “Afg‘on sayohati” asarlari tadqiqot obyekti sifatida olindi. Mazkur asarlardagi safar taassurotlari, makon tasviri, qiyosiy kuzatuv, ijtimoiy tanqid, mualliflik bahosi va ma’rifiy xulosalarning publitsistik tabiati tadqiqot predmetini tashkil etdi. Tahlil natijasida jadid safarnomalarida makon tasviri millatning maorifi, matbuoti, iqtisodiy faolligi va siyosiy holatini baholash mezoniga aylangani aniqlandi. Sayohatnoma jadidlar uchun boshqa xalqlar tajribasini o‘rganish, Turkiston voqeligini tanqidiy anglash va jamoatchilikni islohotlarga safarbar etishning samarali publitsistik vositasi bo‘lgani asoslandi. Fakt, taassurot, qiyosiy tahlil, mualliflik munosabati va ijtimoiy xulosaning o‘zaro uyg‘unligi o‘zbek yo‘l ocherkining shakllanishi hamda keyingi taraqqiyotiga muhim asos yaratgani haqidagi xulosaga kelindi.

Сведения · Details