Central Asian Research Index

QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 2026, т. 19, № A, с. 272-276

XX ASRGACHA BO‘LGAN DAVR TASVIRIY SAN’AT ASARLARINING TANITILISH SHAKLLARI VA ARTIONIMLARNING PROTOSHAKL BOSQICHI DIAXRONIK TAHLILI

Nazokat Safiyazova

Аннотация · Abstract

Ushbu maqolada o‘zbek onomastikasida ideonimlar makroko‘lamining tarkibiy qismi bo‘lgan artionimlarning - tasviriy san’at asarlari atoqli otlarining shakllanishidan oldingi davri diaxronik jihatdan yaxlit tahlil qilinadi. XX asrgacha bo‘lgan ko‘p asrlik tarixiy-madaniy taraqqiyot davomida qoyatosh rasmlari (petrogliflar), qo‘lyozma kitob grafikasi (Sharq miniatyurasi), me’moriy-epigrafik unvon an’analari (kitoba bitiklari) hamda o‘zbek xalq amaliy bezak san’ati terminologiyasi (naqsh va rang nomenklaturasi) misolida tasviriy asarni jamiyatga tanitish vositalarining lisoniy tabiati hamda ularning atoqli ot maqomiga yaqinlashuv darajasi tadqiq etiladi. Izlanish natijasida XX asrgacha o‘zbek madaniy muhitida mustaqil, fiksatsiyalangan artionimik tizim mavjud bo‘lmagani, biroq keyingi davrlar uchun zamin vazifasini o‘tagan to‘rtta asosiy tanitish shakli amal qilgani aniqlanadi. Maqolada, shuningdek, zamonaviy san’atshunoslikka xos bo‘lgan retrospektiv metatil birliklari bilan sinxron onomastik faktlar orasidagi nazariy-metodologik farqlar asoslab beriladi hamda 1930-yillarda yuzaga kelgan muzeylashtirish, ko‘rgazmalar tizimi va kataloglashtirish kabi ijtimoiy-madaniy omillarning artionimni lisoniy kategoriya sifatida qaror toptirishdagi hal qiluvchi o‘rni yoritiladi.

Сведения · Details