Central Asian Research Index

QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 2025, т. 16, с. 233-235

TA’LIM RUS TILIDA OLIB BORILADIGAN SINFLARDA GAPIRISH KO‘NIKMASINI ODATLANTIRUVCHI MASHQLAR ASOSIDA RIVOJLANTIRISH

Sohibjamol Tangatarova

Аннотация · Abstract

Maqolada ta’lim rus tilida olib boriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablarining yuqori sinflarida o‘zbek tilini davlat tili sifatida o‘qitish jarayonida og‘zaki nutq – gapirish ko‘nikmasini shakllantirish muammosi tadqiq etilgan. Muallif gapirish ko‘nikmasi faqat nutqiy amaliyot mahsuli sifatida emas, balki maxsus tashkil etilgan, bosqichma-bosqich murakkablashib boruvchi odatlantiruvchi (shartli-nutqiy) mashqlar tizimi orqali shakllanishini asoslaydi. Tadqiqotda nazariy tahlil, pedagogik kuzatuv, darslarni qiyosiy o‘rganish va kontent-tahlil metodlari qo‘llanilgan. Natijada odatlantiruvchi mashqlarning beshta funksional turi (imitativ, substitutsion, transformatsion, reproduktiv va kombinatorli) ajratilgan hamda ularning rus tilli o‘quvchilar uchun o‘ziga xos til aralashuvi (interferensiya) nuqtalariga – so‘z tartibi, agglutinativ qo‘shimchalar ketma-ketligi, kelishik va egalik shakllari, bog‘lama fe’lining yo‘qligi kabi hodisalarga yo‘naltirilgan modeli ishlab chiqilgan. Muallif tomonidan mashqlar tizimini darsga joriy etishning to‘rt bosqichli (“qabul qilish – taqlid – boshqariladigan qo‘llash – erkin qo‘llash”) texnologiyasi taklif qilinadi. Tadqiqot natijalari o‘zbek tili darsliklari, metodik qo‘llanmalar va o‘qituvchilar malakasini oshirish kurslari mazmunini takomillashtirishda foydalanish mumkin bo‘lgan amaliy tavsiyalar bilan yakunlanadi.

Сведения · Details