Central AsianResearch Index

Ортопедиялық контексттер үшін медициналық LLM-модельдерді кросслингвистикалық бейімдеу: Қазақтандық клиникалық деректері мен KazMMLU бенчмаркі негізіндегі салыстырмалы нәтижелер

Тірек-қимыл жүйесінің аурулары мен жарақаттары, соның ішінде сүйек сынықтары, буындардыңдегенеративті өзгерістері, байлам-мениск зақымданулары, сондай-ақ эндопротездеу және остеосинтезден кейінгі жағдайлар ұзақ емдеуді және кезең-кезеңімен оңалтуды талап етеді. Травматология және ортопедияда клиникалық шешім қабылдау көбіне мәтіндік құжаттамадағы мәліметтердің толықтығы мен бірізділігіне тәуелді. Алайда қазақ және орыс тілдерінің аралас қолданылуы, терминдердің көпнұсқалығы және еркінмәтіннің басымдығы диагноздарды кодтау, нәтижелерді талдау және стандартталған эпикриз бен реабилитациялық ұсынымдарды дайындауды күрделендіреді.Зерттеудің мақсаты Қазақстанға тән травматологиялық-ортопедиялық клиникалық нарративтер негізінде алдын ала оқытылған медициналық трансформер модельдерін кросс-лингвистикалық домендік бейімдеудің екітілді медициналық тұжырымдарды түсінуді жақсарту мүмкіндігін бағалау болды.Әдістері. Ретроспективті деректер жиынтығы ретінде Алматы қаласындағы №4 қалалық клиникалықаурухананың ортопедиялық хирургия бөлімінде ем алған 500 ересек науқастың көпбетті электронды ауру тарихтары пайдаланылды. Тасымалданатын құжат пішіміндегі жазбалар де-идентификацияланып, мәтінге айналдырылды және клиникалық құжаттама стилін бейнелейтін екітілді (қазақ-орыс) нұсқаулық-диалогтық мысалдар түрінде құрылымдандырылды. Денсаулық сақтау саласының міндеттеріне оңтайландырылған ықшам медициналық модель және биомедициналық көлемдірек модель төмен дәрежедегі бейімдеу арқылы параметрлік тиімді қосымша оқытудан өткізілді. Бағалау Kazakh Massive Multitask Language Understanding бенчмаркіндегі «Медицина (кәсіби және университет деңгейі, орыс тілі)» ішкі жиынтығында жүргізілді; негізгіметрика ретінде дәлдік, ал қосымша метрикалар ретінде макро-орташаланған дәлдік пен толықтықтың гармониялық орташа мәні, теңдестірілген дәлдік және Мэтьюс корреляция коэффициенті есептелді. Негізгі көрсеткіштер үшін тоқсан 5 пайыздық сенімділік интервалдары 1 мың бутстреп қайта үлгілеу арқылы алынды.Нәтижесі. Домендік бейімдеуден кейін ықшам медициналық модельдің дәлдігі 20,88 пайыздан (95%сенімділік интервалы - 16,50–25,59) 33,00 пайызға (95% сенімділік интервалы - 27,95–38,72) дейін өсті; макроорташаланған гармониялық орташа мән 18,64 пайыздан 26,92 пайызға, теңдестірілген дәлдік 21,01 пайыздан 33,34 пайызға, Мэтьюс корреляция коэффициенті 0,105-тен 0,170-ке дейін артты. Биомедициналық көлемдірек модельде өзгеріс өте аз болды (дәлдік 28,96 пайыздан 29,63 пайызға). Клиникалық домендік бейімдеусіз жалпымақсаттағы көптілді базалық модель 30,64 пайыз дәлдік көрсетті.Қорытынды. Нәтижелер Қазақстанға тән травматология және ортопедия құжаттамасының шектеулі корпусында кросс-лингвистикалық домендік бейімдеу өлшенетін жақсартуға жеткізетінін, әсіресе ықшам нұсқаулыққа бағытталған медициналық модельдер үшін пайдалы екенін көрсетеді және құжаттаманы стандарттау мен реабилитациялық ұсынымдарды дайындауға арналған болашақ құралдарға негіз бола алады.Сонымен бірге, жоғары жауапкершілікті клиникалық қолдану үшін көпорталықты деректерді кеңейту, нақты құжаттау міндеттері бойынша валидация және қауіпсіздік/құпиялылықты бөлек бағалау қажет.

Сведения

Опубликовано
2026 · С. jto046
Язык
Казахский
ISSN
2789-9632 · 2789-9640
Издатель
National Scientific Center of Traumatology and Orthopaedics named after Academician N.D. Batpenov