Central Asian Research Index

Tibbiyot, ta’lim va innovatsion tadqiqotlar, 2026, т. 2, № 9, с. 169-173

HAVONI IFLOSLANTIRUVCHI MODDALARNING SURUNKALI TA’SIRI NATIJASIDA NASLNING NAFAS YO‘LLARI DEVORIDAGI LIMFOID TO‘QIMALARNING TUG‘RUQDAN KEYINGI RIVOJLANISHIGA TA’SIRINI IMMUNOGISTOKIMYOVIY BAHOLASH USULI

Feruza Xusanovna Azizova, Sunnatulla Olimjon o‘g‘li To‘laboyev, Azmiddin Shariddin o‘g‘li Saloydinov, Feruza Davlatmirzayevna Ergasheva

Аннотация · Abstract

Onaning havoni ifloslantiruvchi moddalarga surunkali ta’siri naslning a’zolari rivojlanishiga salbiy ta’sir ko‘rsatuvchi xavf omili sifatida tobora ko‘proq e’tirof etilmoqda. Ushbu tadqiqotning maqsadi onaning havoni ifloslantiruvchi moddalarga surunkali ta’sirlanishi sharoitida naslning nafas yo‘llari devoridagi limfoid to‘qimaning postnatal rivojlanish dinamikasini immunogistokimyoviy usulda baholashdan iborat. Tadqiqot uch eksperimental guruh — Nazorat (HEPA bilan filtrlangan havo), 1-tajriba (oddiy shahar havosi) va 2-tajriba (sun’iy ravishda kuchli ifloslangan havo) — asosida amalga oshirildi. Kalamushlar nasli postnatal ontogenezning 4-, 7-, 14-, 21- va 30-kunlarida tekshiruvga olindi (n=120). Nafas yo‘llari devoridagi limfoid to‘qimada Ki-67, Caspase-3, CD3 va CD20 ekspressiyasi yarim miqdoriy baholash shkalasi (grade, 0–4+) asosida baholandi. Nazorat guruhida barcha ko‘rsatkichlar past va barqaror bo‘lib qoldi. 2-tajriba guruhida Caspase-3 va CD20 ekspressiyasi erta va barqaror yuqori (mos ravishda 7-kunda 40% va barcha muddatlarda 90%) bo‘ldi. Diqqatga sazovori, 1-tajriba guruhida ham barcha ko‘rsatkichlar Nazorat guruhidagiga nisbatan sezilarli darajada yuqori bo‘lib chiqdi. Havoning ifloslanishi, hatto oddiy shahar sharoitida ham, naslning nafas yo‘llari mahalliy immunitetiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi.

Сведения · Details