Central AsianResearch Index

ЭКОЛОГИЯЛЫК ПРОБЛЕМАЛАРДЫН ЖАНА ЖАГЫМСЫЗ ТАБИГЫЙ АБАЛДАРДЫН КАРТАЛАРЫН ЖАРАТУУ

Маанилүүлүк. Макалада жагымсыз жана коркунучтуу кубулуштардын түшүнүгү, алардын себептердин жыйындысы боюнча, жабырлануучулардын санына жараша классификациясы, обзордук карталарды түзүү маселелери, геосистемалардын жана алардын компоненттеринин туруктуулугун картага түшүрүү этаптары талкууланат. Автор бүтүндөй ландшафттын жана анын айрым компоненттеринин (атмосфера, жер үстүндөгү суулар, топурак ж.б.) туруктуулугунун карталарын жана жалпысынан антропогендик таасирлерге жана таасирлердин конкреттүү түрлөрүнө карата туруктуулуктун карталарын бөлүп көрсөтүүнү сунуш кылат. Ал ошондой эле ландшафттардын интегралдык туруктуулугунун ар кандай масштабдагы картасын түзүүнүн өзгөчөлүктөрүнө көңүл бурат. Туруктуулукту берилген табигый системанын өзүнүн баштапкы иштөө режимин сактап калуу потенциалы катары аныктоого болот. Ландшафттык-геохимиялык системалардын ар кандай типтери айрым техногендик таасирлерге ар кандай туруктуулукка ээ. Эң жалпы мааниде туруктуулук – геосистемалардын антропогендик таасирлерге туруштук берүү жөндөмдүүлүгү. Ландшафттардын (геосистемалардын) туруктуулугун физикалык жана химиялык бузулууга (мисалы, морфолитогендик базанын элементтерине, топуракка) туруштук берүү, белгилүү бир толуктук жана ылдамдыкта бузулуулардан кийин өзүн өзү калыбына келтирүү (биоталар үчүн) катары да аныктаса болот.

Сведения

Опубликовано
2023 · № 2(3), С. 51-59
Язык
Русский
ISSN
1694-8688
Издатель
Osh State University