Central AsianResearch Index

АЛАЙКУУЛУК АЙТЫЛУУ АЙТМЕРЕК КОРБАШЧЫ

Маанилүүлүк. Фергана өрөөнүндө бийлике келген большевиктерге каршы “басмачылар кыймылы”, советтик тарыхнаамада марксттык таптык күрөш теориясынын алкагында антисоветтик реакциялык кыймыл катары бир тараптуу бурмаланып келген. Эгемендиктин алгачкы жылдарында өзгөчө Өзбекстандын тарыхчы окумуштуулары тарабынан бул кыймыл оруссия оторчулугуна, Кеңеш бийлигине каршы жергиликтүү калктын азаттык жана элдик-боштондук кыймылы катары баа бериле баштады. Дал ушул жаңы өңүттөгү концепциянын алкагындагы изилдөөлөрдө, Түркстандагы жергиликтүү калктын басымдуу бөлүгү басмачылардын катарына ыктыярдуу кошулгандыгы да азыр ачыкка чыкты. Бирок, “басмачылар кыймылын” колдоп кубаттап турган жергиликтүү калк, Кеңеш бийлигинин акырындап чыңдалышы менен кыймылды колдоодон баш тартты. Граждандык согуштан чарчап-чаалыккан жергиликтүү калк Кеңеш бийлигинин партиялык, социалдык, экономикалык-чарбалык реформаларына жапырт тартыла баштады. Бирок, бул тынчтык өкүмү узака созулган жок. 1926-жылдан тарта Кыргыз автономиясынын түштүк аймагында кайрадан басмачылар кыймылынын оту тутанды. Өрөөндөгү басмачылардын согуш майданы, Кыргызстандын түштүк аймагынын Кытай, Ооган өлкөлөрү менен чектешкен тоолу райондоруна өттү. Изилдөөбүздүн максаты тарыхый булактардын жана архив маалыматтардын алкагында, Алайкуу аймагынан чыккан теги баргы Айтмерек корбашы Токтоманжыевдин согуштук аракеттерине жана сырдуу өлүмүнүн таржымалын ачып берүү.

Сведения

Опубликовано
2025 · № 1(6), С. 95-100
Язык
Русский
ISSN
1694-867X
Издатель
Osh State University