Central AsianResearch Index

КУРМАНЖАН ДАТКА ЖАНА ОРУС ГЕНЕРАЛДАРЫ: КЫЗМАТЫНЫН БААЛАНЫШЫ, СЫЙЛЫКТАРЫ

Макалада даңазалуу “Алай ханышасы” Курманжан-датканын жана аны менен ар түрдүү мезгилдерде, ар кандай шарттарда карым-катнашта болгон, атактуу орус гене­ралдары - Россия империясынын Түркстан генерал-губернаторствосунун генерал-гу­бер­на­торлору менен Фергана облусунун аскер губернаторлорунун ишмердүүлүгүн чагыл­дырууга аракет жасалган. Көпчүлүккө маалым болгондой атактуу мекендешибиз Курман­жан-датканын бай өмүр таржымалы, ар тараптуу ишмердүүлүгүнүн бардык тармак­тары жана аспектилери деталдуу түрдө, дээрлик изилденгендей көрүнүп, таасир калты­рат. Бирок дагы да болсо датка айымдын өмүр баянында, айрыкча орус генералдары, Орус империясынын Түркстан генерал-губернаторствосунун жогорку даражалуу аскер чинов­ник­­тери, Россия империясынын согуш министри А.Н.Куропаткин менен болгон жеке мамиле­лери боюнча дагы эле аз изилденген жагдайлар бар. Кызыгууну туудурган жаг­дайдын би­ри, Курманжан-датканын 1875-76-жылдардагы Кокон хандыгындагы элдик көтөрүлүш­кө болгон мамилеси, көтөрүлүштүн жетекчилеринин бири, акырына чейин согуш­кан, жеңил­генден кийин бөтөн жерде каза болгон уулу Абдылдабек болот. Өзгөчө кызыгуу­ну туудур­ган маселе Курманжан-датканын Россия империясынын расмий сыйлыктарына ээ болуу­су. Ошол эле учурда Орус бийликтеринин кичүү уулу Камчыбекти бажычыларды жок кылганы үчүн өлүм жазасына тартышын, туруктуулук жана сабыр­дуулук менен баштан кечириши, уулдарынын, небересинин Сибирге айдалышы болгон. XIX кылымдын аягында Түркстан генерал-губернаторствосунун бийлик эгедерлерине уулдарын жана небересин меке­нине кайтарууга көптөгөн өтүнүч менен кайрылган. Өзүнүн жеке аброю, бир катар генерал-губернаторлордун натыйжалуу жардамы менен балдарын, небересин Сибирь сүр­гүнөн бошотуга, өз мекенине кайтарууга жетишкен.

Сведения

Опубликовано
2024 · № 1(4), С. 38-58
Язык
Русский
ISSN
1694-867X
Издатель
Osh State University