ДИН ТУТУУ ЭРКИНДИГИНЕ БАЙЛАНЫШТУУ МЫЙЗАМДАРДЫН ТРАНСФОРМАЦИЯСЫ ЖАНА КООМДОГУ ТЕНДЕНЦИЯ
Маанилүүлүк. Бул макалада Кыргыз Республикасындагы дин тутуу эркиндигинин конституциялык негиздери жана диний уюмдарды жөнгө салуучу мыйзамдардын эгемендүүлүктөн кийинки өнүгүү динамикасы изилденет. Изилдөөнүн негизги максаты – Кыргызстанда мамлекет менен диндин өз ара мамилесинин калыптанышын, светтик принциптин укуктук жана коомдук мазмунун, ошондой эле диний мыйзамдардын трансформациясына таасир эткен факторлорду талдоо болуп саналат. Макалада Кыргызстандын 1991-жылы эгемендүүлүккө ээ болгондон кийинки диний саясатындагы өзгөрүүлөр, Конституцияда бекитилген дин тутуу эркиндигинин принциптери жана алардын практикалык ишке ашырылышы каралат. Изилдөөдө 1991-жылы кабыл алынган «Дин тутуу эркиндиги жана диний уюмдар жөнүндө» мыйзам, 2008-жылдагы жаңы редакция жана 2025-жылы күчүнө кирген мыйзам салыштырмалуу талдоо ыкмасы аркылуу изилденди. Ошондой эле Конституциянын ар кандай редакцияларындагы светтик принциптин өзгөрүшү жана анын кыргыз коомунда кабыл алынышы боюнча жүргүзүлгөн социологиялык сурамжылоолордун жыйынтыктары пайдаланылды. Талдоонун жүрүшүндө диний мыйзамдардын өзгөрүшү коомдогу диний активдүүлүктүн өсүшү, диний уюмдардын көбөйүшү, улуттук коопсуздук маселелери жана мамлекеттин диний чөйрөнү жөнгө салуу саясаты менен тыгыз байланышта экени аныкталды. Изилдөөнүн жыйынтыгында Кыргызстанда дин тутуу эркиндиги конституциялык деңгээлде туруктуу сакталып келгени менен, диний чөйрөнү жөнгө салуучу мыйзамдардын мазмуну коомдук-саясий шарттарга жараша өзгөрүп турганы белгиленет. Диний мыйзамдардын трансформациясы диний эркиндик менен коомдук коопсуздуктун ортосундагы тең салмактуулукту камсыз кылууга багытталган мамлекеттик саясаттын эволюциясын чагылдырат. Макаланын жыйынтыктары Кыргызстандагы дин-мамлекет мамилелерин жана постсоветтик мейкиндиктеги светтик моделдин өзгөчөлүктөрүн изилдөөдө илимий мааниге ээ.
Сведения
- Опубликовано
- 2026 · № 2, С. 181-194
- Язык
- Русский
- ISSN
- 1694-7452 · 1694-8610
- Издатель
- Osh State University