<b>ГЕНОМДЫҚ ТАЛДАУ НЕГІЗІНДЕ ГОЛШТИН ТҰҚЫМЫНЫҢ ТҰҚЫМДЫҚ БҰҚАЛАРЫНЫҢ РЕФЕРЕНТТІК ПОПУЛЯЦИЯСЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ </b>
Зерттеудің мақсаты – геномдық талдау негізінде голштин тұқымының тұқымдық бұқаларының референттік популяциясын қалыптастыру. Голштин тұқымды бірінші рет бұзаулаған сиырлардың 305 күндік лактация кезеңі бойынша асыл тұқымдық есепке алудың ең анық деректер базасы қалыптастырылып, олардан биологиялық үлгілер іріктелді және ДНҚ-ның генетикалық банкі кемінде 2,5 мың үлгімен толықтырылды. Голштин қара-ала тұқымды бірінші рет бұзаулаған сиырлардан алынған кемінде 2,5 мың биологиялық үлгіге кемінде 50,0 мың SNP бойынша генотиптеу жүргізілді, сондай-ақ голштин тұқымды тұқымдық бұқалар бойынша деректер жиналды. Голштин қара-ала тұқымды кемінде 2,5 мың бірінші рет бұзаулаған сиырдың гендері мен фенотиптік белгілері арасындағы өзара байланысқа биоинформатикалық талдау жүргізілді. Зерттеу барысында алынған генотиптік және фенотиптік деректердің сапасын бағалау және статистикалық сенімділігін арттыру мақсатында кешенді биоинформатикалық және статистикалық талдау жүргізілді. Геномдық ақпарат негізінде шаруашылыққа пайдалы белгілермен байланысты генетикалық маркерлер анықталып, олардың асыл тұқымдық құндылықты бағалаудағы маңызы айқындалды. Алынған нәтижелер голштин тұқымының тұқымдық бұқаларын геномдық бағалау үшін референттік популяцияның генетикалық құрылымын сипаттауға мүмкіндік берді. Қалыптастырылған деректер базасы сүт өнімділігі, экстерьер және денсаулық көрсеткіштері бойынша геномдық селекция әдістерін жетілдіруге негіз болады. Референттік популяцияны қалыптастыру кезінде жануарлардың шығу тегі, өнімділік көрсеткіштері және генетикалық ерекшеліктері туралы ақпараттар кешенді түрде ескерілді. Генотиптеу нәтижелері бойынша алынған SNP маркерлерінің полиморфизмі бағаланып, олардың популяциядағы таралу жиіліктері анықталды. Генетикалық және фенотиптік деректерді біріктіру негізінде сүт өнімділігіне әсер ететін геномдық факторларды айқындауға мүмкіндік беретін деректер жиынтығы қалыптастырылды. Зерттеу нәтижесінде жасалған референттік популяция Қазақстандағы голштин тұқымының геномдық селекция бағдарламаларын ғылыми тұрғыдан қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Қалыптастырылған генетикалық база болашақта геномдық асыл тұқымдық құндылықты дәлірек болжау, селекциялық шешімдердің тиімділігін арттыру және жоғары генетикалық әлеуеті бар тұқымдық бұқаларды іріктеу үшін пайдаланылуы мүмкін.
Сведения
- Опубликовано
- 2026 · Т. 1, № 3, С. 36-48
- Язык
- Казахский
- ISSN
- 3134-8572 · 3134-8580
- Издатель
- West Kazakhstan Agrarian Technical University named after Zhangir Khan