EVALUATION OF A LINE OF SPRING SOFT WHEAT BY ECONOMICALLY VALUABLE TRAITS IN THE CONDITIONS OF NORTHERN KAZAKHSTAN
Қазақстанда негізгі экспорттық дақыл жаздық бидай болып табылады. Әлемдік нарыққа сатылатын астықтың негізгі үлесі Солтүстік Қазақстанда өсірілген жаздық бидай дәні болып табылады, онда осы дақыл себілетін егіс алқаптары 85% - ға жетеді, бұл шамамен 10 млн. га құрайды. Солтүстік Қазақстанның күрт континенталды климаты жағдайында бидай өнімділігін арттыру үшін, селекциялық бағдарламаларда селекционерлердің назарын лимиттерге, сыртқы орта факторларына төзімді, бәсекеге қабілетті сорттарды құруға аудару қажет. Зерттеудің мақсаты-жаздық жұмсақ бидайдың линияларын кешенді бағалау және экономикалық құнды белгілер бойынша перспективалық үлгілерді анықтау. А.И. Бараева атындағы "Астық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығы" ЖШС, жаздық бидай селекциясы зертханасының стационарына 2023-2024 жылдары себілген жаздық жұмсақ бидайдың 33 линиясы зерттелді. Фенологиялық бақылаулар (егіннің шығуы, масақтауы, пісіп-жетілу), құрғақшылыққа және жатыпқалуға төзімділік ҚР Ауыл шаруашылығы өсімдіктеріне сорттық сынақ жүргізу әдістемесіне сәйкес орындалды. Зерттеудегі үлгіні тауарлық жіктеу МЕМСТ 1046-2008 ұлттық стандартының талаптары негізінде жүзеге асырылды, наубайханалық қасиеттері жіктеу нормалары негізінде анықталды. Осылайша, екі жылдық зерттеу барысында жаздық жұмсақ бидайдың 33 линиясынан стандарттан артық өнімділік көрсеткен 8 линия анықталды: 224/14, 132/15, 169/15, 73/15, 285/16, 241/14, 182/14 және 249/14-4. Натуралық салмағы бойынша ең жоғары келесі линиялар: 347/11, 132/15, 249/14-4 және 326/16-2. Шынылығы жоғары көрсеткіштер келесі линияларда байқалады: 224/14, 132/15, 241/14 және 204/14-2. Желімшенің мөлшері жоғары келесі линиялар: 73/15, 132/15, 86/15 және 241/14. Желімшенің сапасының бірінші тобында (45-75 бірлік ТДК) 14 линия кіреді: 204/14-2, 249/14-4, 241/14-2 және т. б. Астық сапасының көрсеткіштері бойынша күшті бидайға жіктеу нормаларына сәйкес 2 линия бөлінді: 285/16 және 241/14. Шаруашылық құнды белгілер кешені бойынша 2 перспективалық линия таңдалды: 285/16 және 241/14.
Сведения
- Опубликовано
- 2025 · Т. 75, № 4, С. 34-43
- Язык
- Английский
- ISSN
- 1607-2782 · 2958-8359 · 2958-8367
- Издатель
- Korkyt Ata Kyzylorda University