TECHNOLOGY OF IRRIGATION OF SORGHUM FODDER CROP BY LOWPRESSUREDRIPSYSTEMINTHECONDITIONSOFKYZYLORDAREGION
Мақалада Қызылорда облысы жағдайында суармалы судың тапшылығына байланысты, Сырдария өзенінің төменгі ағысында су үнемдеу технологиясы – тамшылатып суғару жүйесі қолданылды. Ауыл шаруашылығы дақылдарын суғаруға арналған төмен қысымды тамшылатып суғару жүйенін қолдану бойынша тәжірибелік – эксперименттік зерттеу Қарауылтөбе кентінде, Қызылорда қаласынан 7 шақырым жерде орналасқан Ы.Жақаев атындағы Қазақ күріш ғылыми – зерттеу институтының тәжірибелік учаскесінің жанында орналасқан жеке секторда жасалды. Тәжірибелік – эксперименттік зерттеулер орташа сазды топырақтарда жүргізілді. Топырақтың тереңдігі 0-ден 60 см-ге дейін – өте қатты тұздалған, сульфатты – хлоридті тұздану. Әрі қарай 60 – тан 100 см-ге дейін топырақ орташа тұзды – сульфатты тұздану болды. Мақалада төмен қысымды тамшылатып суғару сараптамасын жүргізуге арналған техникалық құралдың құрылысы мен жұмыс нәтижесі көрсетілген. Төмен қысымды тамшылатып суғару жүйесінің эксперимент нәтижесінде бір тамшының тамшылау жылдамдығы мен қарқындылығы, топырақ бетінің ылғалдану контуры қысым мен уақытқа байланысты жұмсалатын су мөлшері анықталды. Әлемдік тәжірибеде күріш алқаптарында тамшылатып суару жүйелерін қолдану өте аз зерттелген. Қызылорда облысы жағдайында суарудың төмен қысымды тамшылатып суару әдісі кезінде күріш өсіру технологиясын негіздеуге, олардың негізінде топырақтың су режимін, сондай-ақ жоспарланған өнім алуды қамтамасыз ететін суару режимін зерттеуге бағытталған. Қазіргі таңда дүние жүзінде күріш дақылы 112 елде 150 млн. га шамасында егіліп, одан өндірілетін өнім 620 млн тоннаға жуықтайды. Біздің елімізде ол жармалық дақыл болып саналады. Күріш жармасының құрамында 30-75% көмірсу, 7,6% ақуыз, 0,4% май және фосфор, минералды тұздар, дәрумендер болады. Жарманың 1кг шамамен 3600 калорий береді. Күріштің қоректік заттарының сіңімділігі орта есеппен 96%-ды құрайды, яғни оның қоректілігі өте жоғары. Осыған байланысты ауыл шаруашылығы дақылдарын суарудың дәстүрлі технологиясы су тапшылығынан зардап шегеді. Сондықтан суды көп қажет ететін дақыл ретінде күрішті суаруға жұмсалатын су шығынын азайту жолдарын іздеудің үлкен экономикалық, әлеуметтік және экологиялық маңызы зор.
Сведения
- Опубликовано
- 2022 · Т. 2, С. 122-130
- Язык
- Английский
- ISSN
- 1607-2782 · 2958-8359 · 2958-8367
- Издатель
- Korkyt Ata Kyzylorda University