Тенденции и динамика кори и краснухи в Кыргызской Республике (2002–2025 гг.).: Trends and Dynamics of Measles and Rubel la in the Kyrgyz Republic (2002–2025).
Введение. Корь и краснуха остаются актуальными инфекциями для систем здравоохранения, несмотря на длительное применение вакцин. В последние годы в странах Европы и Центральной Азии зарегистрирован рост заболеваемости корью, что связано с колебаниями охвата вакцинацией и нарушениями плановой иммунизации в период пандемии COVID-19. Анализ эпидемиологической ситуации в Кыргызской Республике имеет ключевое значение для достижения региональных целей ВОЗ по элиминации этих инфекций. Цель исследования. Оценить многолетнюю динамику заболеваемости корью и краснухой в Кыргызской Республике за 2002-2025 гг. и определить влияние охвата вакцинацией на эпидемический процесс. Материалы и методы. Проведено ретроспективное эпидемиологическое исследование с использованием официальных национальных данных по заболеваемости и численности населения. Проанализированы ежегодные интенсивные показатели, межэпидемические колебания и эпидемические подъемы. Генотипирование вирусов кори выполнено в референс-лаборатории ВОЗ. Результаты и обсуждение. За исследуемый период выявлены четыре крупных подъема заболеваемости корью — в 2011, 2014-2015, 20182020 и 2023-2025 гг. Крупнейшая вспышка 2014-2015 гг. сопровождалась показателем 297,7 на 100 000 населения и циркуляцией генотипа D8, завезенного из-за рубежа. Всплеск 2023-2024 гг. характеризовался распространением нескольких генетических вариантов вируса. Межэпидемические периоды отличались низкими уровнями заболеваемости, что указывает на накопление восприимчивых групп населения при недостаточном охвате вакцинацией. Заболеваемость краснухой демонстрировала устойчивое многолетнее снижение и после 2010 г. представляла собой преимущественно спорадические случаи, что соответствует предпосылкам элиминации инфекции. Основными факторами вспышек кори являлись недостаточный охват вакцинацией, миграционные процессы и последствия пандемии COVID-19. Заключение. Кыргызстан близок к достижению элиминации краснухи; для устойчивой элиминации кори необходим стабильный охват вакцинацией ≥95 %, усиление эпиднадзора и молекулярного мониторинга циркулирующих штаммов. Киришүү. Кызамык жана кызылча көп жылдан бери колдонулуп келе жаткан вакциналарга карабастан, саламаттык сактоо системасы үчүн маанилүү инфекциялар бойдон калууда. Акыркы жылдары Европанын жана Борбордук Азиянын бир катар өлкөлөрүндө кызамыктын кө- бөйүшү байкалган, бул калктын эмдөө деңгээлинин туруксуздугу жана COVID-19 пандемиясы учурунда пландуу иммундаштыруу иштеринин бузулушу менен шартталган. Кыргызстандагы эпидемиологиялык кырдаалды талдоо ДСУнун аймактык элиминация максаттарына жетүү үчүн өзгөчө мааниге ээ. Изилдөөнүн максаты — 2002-2025-жылдар аралыгында Кыргыз Республикасындагы кызамык жана кызылча менен ооруу динамикасын баалоо жана эмдөө деңгээлинин эпидемиялык процесске тийгизген таасирин аныктоо. Материалдар жана ыкмалар. Ретроспективдүү эпидемиологиялык изилдөө жүргүзүлүп, расмий улуттук статистикалык маалыматтар колдонулду. Жылдык интенсивдүү көрсөткүчтөр, эпидемиялар аралык өзгөрүүлөр жана эпидемиялык көтөрүлүүлөр талданды. Кызамык вирусунун генотиптештирүүсү ДСУ аккредитацияланган референс-лабораториясында жүргүзүлгөн. Жыйынтыктар. Изилденген мезгил ичинде кызамык боюнча төрт ири эпидемиялык көтөрүлүү катталды: 2011, 2014-2015, 2018-2019 жана 2023-2025-жылдары. Эң чоң эпидемия 2014-2015-жылдары болуп, 100 000 калкка 297,7 учур туура келип, чет өлкөдөн алып келинген D8 генотипинин өлкө аймагында таралышы менен мүнөздөлгөн. 2023-2024жылдардагы өсүш вирусунун бир нече генетикалык варианттарынын жайылышы менен коштолгон. Эпидемиялар аралык мезгилдерде оорунун төмөн деңгээлде болушу эмдөөнүн жетишсиздиги менен шартталган кабыл алуучу топтордун топтолушун көрсөттү. Кызылча боюнча узак мөөнөттүү төмөндөө тенденциясы байкалган, 2010-жылдан кийин көбүнчө спорадикалык учурлар гана катталган, бул инфекциянын элиминациясына жакындыкты билдирет. Кызамык эпидемияларынын негизги факторлору — жетишсиз эмдөө деңгээли, миграциялык кыймыл жана COVID-19 пандемиясынын кесепеттери. Корутунду. Кыргызстан кызылчаны элиминациялоо босогосуна жакындады; кызамыктын туруктуу элиминациясына жетүү үчүн эмдөө деңгээлин ≥95 % сактоо, эпидемиологиялык көзөмөлдү күчөтүү жана вирус штаммдарынын молекулярдык мониторингин жүргүзүү зарыл. Introduction. Measles and rubella remain important public health concerns despite long-standing vaccination programmes. In recent years, countries in Europe and Central Asia have experienced a resurgence of measles, driven by fluctuations in vaccination coverage and disruptions of routine immunization during the COVID-19 pandemic. Assessing the epidemiological situation in the Kyrgyz Republic is essential for achieving the WHO regional goals for measles and rubella elimination. Objective — to evaluate long-term trends in measles and rubella incidence in the Kyrgyz Republic during 2002-2025 and to assess the impact of vaccination coverage on the epidemic process. Materials and methods. A retrospective epidemiological study was conducted using official national data on disease incidence and population demographics. Annual incidence rates, inter-epidemic fluctuations and epidemic peaks were analyzed. Measles virus genotyping was performed in a WHO-accredited reference laboratory. Results. Four major measles outbreaks were identified during the study period: in 2011, 2024-2015, 2018-2019 and 2023-2025. The largest outbreak in 2014-2015 reached 297.7 per 100 000 population and was associated with circulation of the imported D8 genotype. The 2023-2024 surge was characterized by the spread of multiple genetic variants. Inter-epidemic periods showed low incidence levels, indicating the accumulation of susceptible individuals when vaccination coverage declines. Rubella incidence demonstrated a sustained long-term decrease, presenting mostly sporadic cases after 2010, consistent with pre-elimination status. Key factors contributing to measles outbreaks included insufficient vaccination coverage, population mobility and the impact of COVID-19-related disruptions. Conclusion. Kyrgyzstan is close to achieving rubella elimination; however, sustaining measles elimination requires vaccination coverage ≥95 %, strengthened epidemiological surveillance and molecular monitoring of circulating strains.
Сведения
- Опубликовано
- 2026 · № 1, С. 62-69
- Язык
- Русский
- ISSN
- 1694-805X · 1694-8068
- Издатель
- Establishment "RSPJHCK"
- Аффилиации
- Республиканский центр иммунопрофилактики; Национальный институт общественного здоровья
Национальный институт общественного здоровья
Республиканский центр иммунопрофилактики