Central AsianResearch Index

Эпидемиологический анализ гендерных и возрастных различий в смертности от ДТП в г. Бишкек (2019-2023 годы): Эпидемиологиялык талдоо: бишкек шаарында жол-транспорт кырсыктарынан болгон өлүм-житимдин жыныстык жана жаш курактык өзгөчөлүктөрү (2019– 2023-жылдар)

Epidemiological analysis of gender and age differences in road traffic deaths in Bishkek city (2019-2023)

Введение. Дорожный травматизм, является большой проблемой обще ственного здравоохранения, из-за высокой смертности и инвалидиза ции. Экономическое бремя, связанное с потерей трудоспособности, приводит не только к большим расходом систем здравоохранения, но и длительным финансовым потерям семей. Согласно данным Всемир ной организации здравоохранения, ежегодно в мире, погибает 1,3 мил лиона человек, и более 90% смертей приходится на страны с низким и средним доходом. Эта проблема, актуальна и для Кыргызстана, в связи с постоянно возрастающим уровнем автомобилизации, урбанизации и недостаточным стандартам безопасности дорожного движения. Целью настоящего исследования явилась оценка гендерно-возрастных особенностей смертности от дорожно-транспортного травматизма в период с 2019 по 2023 годы Материалы и методы. В качестве источника информации, использо вались данные отчетной формы С51 «Распределение умерших по полу и возрастным группам и причинам смерти» и показатели численности постоянного населения г. Бишкек по полу и возрастным группам, за 2019- 2023 годы Национального статистического комитета при Прези денте Кыргызской Республики (НСК). Расчеты проводились по кодам МКБ- 10 пересмотра V00-V99 «Транспортные несчастные случаи». Возрастные группы по каждому полу, распределены с шагом в 5 лет. Статистическая обработка данных, эпидемиологический анализ и ви зуализация, проводились в программном обеспечении Microsoft Excel. Результаты. По данным Национального статистического комитета, в период 2019-2023 гг., в г. Бишкек, в дорожно-транспортных происше ствиях (ДТП) погибло 566 человек, из них, 179 женщин и 368 мужчин. Из общего числа умерших от дорожных травм, доля людей трудоспо собного возраста (16-64 года), составила, в среднем за 5 лет: среди жен щин 68%, среди мужчин 76,8%. Уровни смертности возрастали, с увеличением возраста, в обеих возрастных группах. Среди мужчин, уровни смертности повышались более интенсивно, начиная с подро сткового возраста. Люди, старше 70 лет, имели больше риска погиб нуть от дорожных травм, чем в других возрастных группах, особенно среди мужчин -169,5 на 100 000 населения в 2022 году. Анализ по годам показал снижение смертности в 2020 году, что связано со сни жением общей активности населения в период пандемии Ковид 19, с последующим ростом в 2021-2023 годах. Выводы. Основная нагрузка смертности от ДТП в Бишкеке приходится на мужчин трудоспособного возраста и пожилых людей обоих полов. Мужчины подвержены более высокому риску гибели от ДТП, что может быть связано с поведенческими факторами и гендерными сте реотипами в стиле вождения. Установленные тенденции подчеркивают необходимость разработки гендерно- и возрастно-ориентированных профилактических программ, направленных на снижение уровня смертности от дорожно-транспортных происшествий. Киришүү. Жол-транспорт кырсыктары (ЖТК) дүйнө жүзү боюнча коомдук саламаттыкты сактоо жаатындагы олуттуу көйгөйлөрдүн бири болуп саналат. Жыл сайын дүйнөдө болжол менен 1,3 миллион адам ЖТКнын кесепетинен каза болуп, 50 миллиондон ашууну жаракат алат. Бул кырсыктардан улам келип чыккан экономикалык жоготуулар, анын ичинде эмгекке жөндөмдүүлүктүн жоголушу, дарылоо жана реабили тация чыгымдары, үй-бүлөлөр үчүн олуттуу финансылык жүк болуп саналат. Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун маалыматына ыла йык, ЖТКдан болгон өлүмдөрдүн 90%дан ашыгы орто жана төмөн кирешелүү өлкөлөрдө катталат. Кыргызстанда да бул маселе актуалдуу бойдон калууда, анткени акыркы жылдары автоунаалардын санынын өсүшү, урбанизациянын тездеши жана жол коопсуздугу боюнча стан дарттардын жетишсиздиги байкалууда. Изилдөөнүн максаты.Бул изилдөөнүн максаты — 2019–2023-жылдар аралыгында Бишкек шаарында ЖТКдан болгон өлүм-житимдин жы ныстык жана жаш курактык өзгөчөлүктөрүн баалоо. Материалдар жана ыкмалар. Изилдөө үчүн маалымат булагы катары Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитетинин С51 фор масы колдонулду, анда каза болгондордун жынысы, жаш курагы жана өлүм себептери боюнча маалыматтар камтылган. Ошондой эле, Биш кек шаарынын калкынын жынысы жана жаш курагы боюнча бөлүнүшү эске алынды. Өлүм себептери Эл аралык оорулардын классификация сынын 10-кайра каралган версиясынын V00–V99 коддору боюнча клас сификацияланды. Жаш курактык топтор 5 жылдык интервал менен бөлүнүп, ар бир жыныс үчүн өзүнчө эсептелди. Маалыматтар Microsoft Excel программасынын жардамы менен иштелип чыкты жана визуал даштырылды. Натыйжалар. 2019–2023-жылдар аралыгында Бишкек шаарында ЖТКнын кесепетинен 566 адам каза болгон, алардын ичинен 179у аялдар жана 368и эркектер. Каза болгондордун ичинен эмгекке жөндөмдүү курактагы (16–64 жаш) адамдардын үлүшү аялдар арасында 68%, эр кектер арасында 76,8% түздү. Өлүм-житимдин деңгээли жаш курак менен жогорулап, эркектерде өспүрүм курактан баштап аялдарга ка раганда бир нече эсе жогору болду. 2022-жылы 70 жаштан жогору ку рактагы эркектер арасында өлүм-житимдин эң жогорку көрсөткүчү 100 000 калкка 169,5 учурду түздү. 2020-жылы өлүм-житимдин деңгээли төмөндөп, бул COVID-19 пандемиясы учурунда калктын мобилдүүлүгүнүн азайышы менен түшүндүрүлөт. Бирок 2021–2023- жылдары бул көрсөткүч кайрадан жогорулады, өзгөчө 20–49 жаштагы эркектер арасында. Жыйынтык. Бишкек шаарында ЖТКдан болгон өлүм-житим негизи нен эмгекке жөндөмдүү курактагы эркектер жана ар кандай курактагы улгайган адамдар арасында катталууда. Эркектердин жогорку өлүм житим деңгээли жүрүм-турум факторлору жана жыныстык стереоти птер менен байланыштуу болушу мүмкүн. Бул тенденциялар ЖТКдан болгон өлүм-житимди азайтуу үчүн жыныстык жана жаш курактык өзгөчөлүктөрдү эске алган алдын алуу программаларын иштеп чыгуу нун зарылдыгын көрсөтөт. Introduction. Road traffic injuries are a major public health problem due to high mortality and disability. According to the World Health Organization, 1.3 million people die every year in the world, and more than 90% of deaths occur in low- and middle-income countries. This problem is also relevant for Kyrgyzstan, due to the ever-increasing level of motorization, urbaniza tion and insufficient road safety standards. The purpose of this study was to assess the gender-age characteristics of mortality from road traffic injuries in the period from 2019 to 2023. Materials and methods. As a source of information, the data of the reporting form C51 "Distribution of deaths by sex and age groups and causes of death" and indicators of the permanent population of Bishkek by sex and age groups for 2019-2023 of the National Statistical Committee under the President of the Kyrgyz Republic (NSC) were used. Calculations were carried out ac cording to ICD-10 revision codes V00-V99 "Transport accidents". Age groups for each gender are distributed in increments of 5 years. Statistical data processing, epidemiological analysis and visualization were carried out in Microsoft Excel software. Outcomes. According to the National Statistics Committee, in the period 2019-2023, 566 people died in road accidents in Bishkek, including 179 women and 368 men. Of the total number of deaths from road traffic in juries, the share of people of working age (16-64 years) was, on average, 68% among women and 76.8% among men over 5 years. Mortality rates in creased, with increasing age, in both age groups. Among men, mortality rates have risen more rapidly since adolescence. People over 70 years of age had a greater risk of dying from road injuries than other age groups, es pecially among men -169.5 per 100,000 population in 2022. An analysis by year showed a decrease in mortality in 2020, which is due to a decrease in he overall activity of the population during the Covid 19 pandemic, with a subsequent increase in 2021-2023. Findings. The main burden of deaths from road accidents in Bishkek falls on men of working age and the elderly of both sexes. Men are at a higher risk of dying from road traffic accidents, which may be due to behavioral factors and gender stereotypes in driving style. These trends highlight the tneed to develop gender- and age-specific prevention programs to reduce road traffic deaths.

Сведения

Опубликовано
2025 · № 1, С. 17-23
Язык
Кыргызский
ISSN
1694-805X · 1694-8068
Издатель
Establishment "RSPJHCK"
Аффилиации
Национальный институт общественного здоровья
Национальный институт общественного здоровья; Международная Высшая школа медицины
Кыргызско-Российский Славянский университет имени Б. Н. Ельцина,