Журнал серии «Филологические науки», 2024, т. 74, № 3
ТАРИХИ ЭТНОМӘДЕНИ-СЕМАНТИКАЛЫҚ БЕЛГІЛЕНІМ ӘЗІРЛЕМЕСІ(орта ғасыр және фольклорлық мұралары материалдары негізінде)
филология ғылымдарының кандидаты, Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты, Алматы, Қазақстан
филологияғылымдарыныңкандидаты, АхметБайтұрсынұлыатындағыТілбіліміинституты, Алматы, Қазақстан
Аннотация · Abstract
Қазіргіқазақтілініңқолданбалылингистикасындаұлттықэтномәденибірліктердіңмағынасын, мәденикодынашу, Қазақтілініңұлттықкорпусынаенгізу, түсіндірмесөздігінәзірлеу–өзектімәселелердіңбірі. Бұндайқолданбалылингистикалықзерттеулерменэлектрондыресурстарқоғамныңбарлықмүшесінеашық, қолжетімдіболып, қазіргіжаһанданузаманындажастардыңмәдени-танымдықақпаратыбарэтномәдениқұндылықтардыңмән-мағынасынтүсініп, лингомәденижәнеэтномәденитанымдыққұзырттіліктерінарттырады.Зерттеудіңнегізгімақсаты–жазбамұралармәтіндеріндегідінимифологиялықэтномаркерлітілдікбірліктердіталдаужәне«Мәдени-репрезентативтіішкорпусқа» енетінэтномәденибелгіленімініңүлгісінәзірлеу.Қазақхалқыныңмәдени-руханиқұндылықтарынтанытатынэтномәденибірліктердіңмолқорыкөнетүркі, ортатүркімұралартіліндежәнеқазақтыңөтебайауызәдебиетіүлгілеріндесақталған.Ортағасыржазбаескерткіштеріменауызәдебиетіүлгілерімәтіндеріндекөнетүркі, кірмеараб, парсысөздерінентұратынынескерсек, оларфразеологизмдер, парамеологизмдердіңқалыптасуынақызмететті. Ескіжазбамәтіндердекездесетінлексика-фразеологиялық-паремиологиялықтіркестерсолдәуірдегірухани, діни, мифологиялық, тұрмыстық, әлеуметтік, қоғамдық, эстетикалықсанасынайшықтайтынтілдікқұралдар. Осығанбайланыстымақалададіни-мифологиялықұғымдардықамтитынбірнешеэтномәденибірліктерғанақарастырылады. Оларортатүркідәуірінің(XIII-XVII ғғ.) жазбашаескерткіштерініңмәтіндеріндежәнеXIX-XX ғасырлардыңфольклорлықмұраларындакездеседі. Мақаладажазбамұралартіліндегідіни-мифологиялықмазмұндықамтитынэтномәденикодтықұрайтынбірліктердіңмағынасыменқолдануерекшелігіанықталып, соныменқатартарихиэтномәденисемантикалықбелгіленімінтүзумәселесіталданадыжәнеҚазақтілініңұлттықкорпусының«Мәдени-репрезентативтіішкорпусқа» енгізуүлгісіұсынылады.Діни-мифологиялықбірліктердіталдаубарысындатарихи-этномәдениталдауәдісінебасымдықберіледі.Зерттеудіңпрактикалықмаңыздылығы–АхметБайтұрсынұлыатындағыТілбіліміинститутындаәзірленіпжатқанҚазақтілініңұлттықкорпусының«Мәдени-репрезентативтіішкорпусына» енетіндінимифологиялықұғымдарғақатыстыэтномәденитілдікбірліктердіңсемантикалықбелгіленімініңәзірленуі–пайдаланушыүшінбелгілібірэтномәдениұғымныңастарындажатқанмағынанытануүшінпайдалықұралболаалады.
Сведения · Details
- DOI 10.48371/phils.2024.3.74.015
- Журнал · Journal Журнал серии «Филологические науки»
- Язык · Language казахский
- Цитирования (Crossref) · Citations 0