Central Asian Research Index

Bulletin of Toraighyrov University Physics & Mathematics series, 2025, № 3, 2025, с. 262-277

САЛҚЫНДАТУ ӘДІСІМЕН МЕТАЛДАРДЫҢ ЖЫЛУ СЫЙЫМДЫЛЫҒЫН АНЫҚТАУ

А. Р. Тенчурина, А. Қ. Қасымханова, І. Е. Алдаберген

Аннотация · Abstract

Мақала ЛЕАТ-2 қондырғысындағы металдардың жылу сыйымдылығын анықтау бойынша зертханалық жұмыстарды жүргізу әдістемесін әзірлеуге арналған. Бұл жұмыста қолданылатын әдіс металды белгілі бір температураға дейін қыздыру, содан кейін оны салқындату және уақыт пен температураның мәндерін бекіту болып табылады. Тәжірибе барысында алынған мәліметтерге сәйкес үлгілер мен эталонды салқындату графиктері салынды. Эталон ретінде мыс, зерттелетін үлгілер ретінде алюминий және темір қарастырылды. Салқындату қисықтарының тәуелділігінің экспоненциалды сипаты сәулелену арқылы жылу ағынының болмауын көрсетеді. Бұл факт тек зерттелетін үлгілер мен қоршаған орта арасындағы жылу өткізгіштік арқылы жылу беруді ескере отырып, энергия балансының теңдеуін жазуға мүмкіндік береді. Энергия балансының формуласын қолдана отырып, әр жұп үшін эталон мен үлгі таңдалған температура аралығындағы үлгінің жылу сыйымдылығын есептейді. Зерттеудің екінші әдісі температураның лезде өзгеру жылдамдығын есептейді. Үлгілер мен эталонға арналған салқындату графиктері жартылай логарифмдік координаттарда салынған. Алынған тәуелділік сызықтық болып табылады және көлбеу бұрышының тангенсіне сәйкес жылу сыйымдылығы есептеледі. ЛЕАТ-2 қондырғысын пайдалану өте дәл нәтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік береді, графиктерді құру арқылы жоғары ақпараттылықты көрсетеді және зерттелетін материалды оңтайлы игеруге ықпал етеді. Кілтті сөздер: меншікті жылу сыйымдылығы, термодинамика, термопара, анықтамалық үлгі, қыздыру, салқындату.

Сведения · Details