Central Asian Research Index

Bulletin of Toraighyrov University Humanities series, 2024, № 3,2024, с. 18-28

ҚАЗІРГІ ФИЛОСОФИЯДАҒЫ ТРАНСЦЕНДЕНТАЛИЗМНІҢ ӨЗЕКТІЛІГІ: КАНТТАН МЕРЛО-ПОНТИГЕ ДЕЙІНГІ КӨЗҚАРАСТАРДЫҢ ЭВОЛЮЦИЯСЫ

*Б. Т. Ахмет

Аннотация · Abstract

Бұл мақалада қазіргі философияда трансцендентализмнің өзектілігі және оның Канттан бастап Мерло-Понтиге дейінгі эволюциясы қарастырылады. Мақалада философия тарихындағы осы ағымның теориялық негіздері, оның дамуына әсер еткен негізгі идеялар мен концепциялар талданады. Канттың трансценденталды идеализмімен басталған философиялық бағыттың Гуссерльдің феноменологиясы мен Мерло-Понтидің сезімдік дене теориясы арқылы қалай тереңдегені сипатталады. Сонымен қатар, трансцендентализмнің қазіргі заманғы ғылым мен философиядағы орны көрсетіліп, оның адамның танымдық мүмкіндіктерін зерттеудегі маңыздылығы ашылады. Мақалада трансцендентализмнің негізгі аспектілері, атап айтқанда, оның танымдық құрылымдарды түсінудегі рөлі, субъективтілік пен объективтілік арасындағы байланыстарды зерттеудегі орны, сондай-ақ, тәжірибе мен қабылдауды философиялық тұрғыда қайта түсіндіру тәсілдері талданады. Ральф Уолдо Эмерсон мен Генри Дэвид Торо сияқтыойшылдар табиғаттың адамға рухани және моральдық тұрғыдан әсер ететінін, сонымен қатар жеке тұлғаның дамуы үшін маңызды екенін атап өткен. Бұл философиялық бағыт қазіргі заманда да экология, этика және адамтану салаларында өзекті болып табылады. Қазіргі заманғы философияда трансцендентализм идеялары өзектілігін сақтап отыр, әсіресе Морис Мерло-Понти сияқты философтардың еңбектері арқылы. Ол ақыл мен табиғат арасындағы бөліністі қайта бағалауды ұсынып, сананың материалдық әлеммен тығыз байланыста екенін алға тартады. Бұл мұра этика, экология және сана философиясына әсерін тигізіп, трансцендентализмнің қазіргі заманғы философиялық дискурсындағы маңыздылығын растайды.

Сведения · Details