КӨШПЕЛІ МӘДЕНИЕТТЕГІ АҚШАНЫҢ ҚҰНДЫЛЫҚТЫҚ МӘНІ: ФИЛОСОФИЯЛЫҚ ТАЛДАУ
Мақалада ақша және онымен байланысты құн эквиваленттері экономикалық қызметпен ғана шектелмейтін әлеуметтік мәдени феномен ретінде қарастырылады. Зерттеудің мақсаты – түркі көшпенділерінің дәстүрлі тәжірибелеріндегі құндылықты символдандыру тәсілдерін анықтау және материалдық эквивалент, әлеуметтік мойындау, өзара қайтарымдылық пен мәдени жады арасындағы байланысты айқындау. Зерттеудің әдіснамалық негізін философиялық-мәдениеттанулық, семиотикалық және салыстырмалы-тарихи тәсілдер, сондай-ақ антропологияның негізгі тұжырымдары, символдық капитал, сый алмасу және ақшаның әлеуметтік табиғаты туралы концепциялар құрайды. Талдау материалдары ретінде мал айырбасы, неке алмасуы, қалың мал, асар, жылу, сый тарту және ақшалардың (монеталардың) заттық ритуалдық мәдениетте қолданылуы қарастырылады. Зерттеу барысында көшпелі мәдениеттегі құндылық тек игіліктердің сандық арақатынасы арқылы емес, әлеуметтік байланыстар, бедел, мәртебе және өзара міндеттемелер арқылы да қалыптасқаны көрсетіледі. Мал нақты айырбастау жағдайларында айырбастау құралы және байлықты сақтау нысаны ретінде қызмет атқара алғанымен, оны қазіргі экономикалық мағынадағы ақшамен толық теңестіруге болмайды. Монеталық және ақшалай қатынастардың таралуы айырбастың символдық мазмұнын жоймағаны негізделеді. Керісінше, ақша қатынастары өзара көмек пен әлеуметтік өзара байланыстардың бұрыннан қалыптасқан мәдени жүйесіне енгізілді. Ақшаны экономикалық құндылық пен әлеуметтік тұрғыдан мойындалған мағына арасындағы медиатор ретінде қарастыру қажеттігі тұжырымдалады. Кілтті сөздер: көшпелі мәдениет, ақша философиясы, құндылықтар жүйесі, алмасу, материалдық және рухани құндылық, әлеуметтік қатынастар.
Сведения
- Опубликовано
- 2026 · № 3.2026, С. 144-159
- Язык
- Казахский
- ISSN
- 2710-3439
- Издатель
- Toraighyrov University