Central Asian Research Index

Science and Technology of Kazakhstan, 2026, № 2, 2026, с. 75-91

АРАЛАС ЕГІС СЕКЦИЯСЫНЫҢ ЖҰМЫС ПАРАМЕТРЛЕРІ МЕН РЕЖИМДЕРІН НЕГІЗДЕУ

Д. С. Елеманов, В. В. Роговский, Ж. С. Қалибек

Аннотация · Abstract

Бұл мақалада егіс кешеніне арналған құрамдастырылған егіс секциясының құрылымдық параметрлерін негіздеу бойынша жүргізілген зерттеулердің нәтижелері келтірілген. Зерттеулер теориялық және эксперименттік түрде жасалды. Жұмыстың өзектілігі – Шығыс Қазақстан облысының жағдайында дәнді дақылдарды өсіру кезінде тиімділікті арттыру және ресурстарды үнемдеу қажет. Осы мәселені шешу үшін біз себу секциясының жаңа конструкциясын ұсындық. Бұл конструкция келесі элементтерден тұрады:біріктірілген көтергіш рама;алдыңғы кесу дискісі; екі бүйірлік себу дискісі; қосарланған ұшы бар жазық кесетін жебелі табан; домалатқыш каток. Негізгі ерекшелік – алдыңғы дискіні раманың бойлық осіне қарағанда асимметриялық түрде орнатуға болады. Осының арқасында секцияның жалпы ұзындығы қысқарады және оның металл сыйымдылығы төмендейді. Біз сондай-ақ дискілердің радиусын, жүріс тереңдігін және шабуыл бұрышын ескере отырып, көлденең және тік жазықтықтағы жұмыс органдарына әсер ететін күштерді есептедік. Бұл есептеулерді теориялық тұрғыдан анықтадық. Сонымен қатар, сол және оң жақ егіс дискілерінің тарту кедергісінің құрамдас бөліктерін анықтауға арналған формулаларды (аналитикалық өрнектерді) шығардық. Эксперимент нәтижелері. Біз жаңа конструкцияны сынап көрдік. Оның көмегімен себу дискілерінің әсер ету бұрышын 6 ± 1° диапазонында өзгертуге болады. Осы кезде тұқымдарды бітеу тереңдігі тұрақты болып қалады (70 ± 1 мм). Бұл – жақсы көрсеткіш. Секцияның курстық орнықтылығын қамтамасыз ету үшін қажетті домалатқыш катокты мәжбүрлі түрде қысу күші 70–428 Н құрайтыны айқындалды. Зерттеу нәтижелері Қазақстанның жер жағдайлары үшін қолданыстағы егіс кешендерін жаңғырту және жаңаларын құру кезінде пайдаланылуы мүмкін. Кілтті сөздер: егіс секциясы, құрамдастырылған жинағыш, жазық кесетін табан, тарту кедергісі, шабуыл бұрышы, жүріс тұрақтылығы.

Сведения · Details