Central Asian Research Index

Yassawi Journal of Philology, 2026, т. 2, № 2, с. 19-38

YUNUS EMRE DİVANI’NDAKİ ÖLÇÜNLÜ TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE KULLANILMAYAN BAZI FİİLLERİN KAZAKÇADAKİ GÖRÜNÜMÜ: FONETİK VE SEMANTİK BİR DEĞERLENDİRME

S. UTEBEKOV

Аннотация · Abstract

Bu çalışma, Mustafa Tatçı tarafından hazıralanan Yunus Emre Divanı’nın nüshasında yer alan ve ölçünlü Türkiye Türkçesinde artık kullanılmayan bazı fiillerin Kazak Türkçesindeki varlığını fonetik ve semantik açıdan incelemektedir. Dilin tarihsel gelişimi içinde birçok fiil ölçünlü dilden düşmüş olsa da, bu fiillerin bir bölümü Anadolu ağızlarında veya diğer Türk lehçelerinde yaşamaya devam etmektedir. Bu durum özellikle Oğuz-Kıpçak lehçe sürekliliğinin tarihî derinliğini göstermesi bakımından önemlidir. Çalışmada Yunus Emre’nin dilindeki balkı-, bayı-, döy-, eyit-, köy-/göy-, köyne-, kuç-, obrıl-, ör(i) tur-, öt-, sağın-, sın-, şeş-, talbın-, tam-, tayın-, toyla-, üt-/ut-, yel-, yort-, yoyıl- gibi yirmeden fazla fiil tespit edilmiştir. Bu fiillerin önemli kısmının Kazak Türkçesinde aktif olarak yaşadığı, hatta anlam ve kullanım bakımından genişlediği ortaya konmaktadır. Bulgular, Yunus Emre’nin dili ile günümüz Kazak Türkçesi arasında güçlü bir tarihî süreklilik bulunduğunu; arkaik kabul edilen pek çok fiilin Kazakçada korunarak Türk dilinin tarihî katmanlarını günümüze taşıdığını göstermektedir. Böylece çalışma, hem tarihî söz varlığının hem de lehçeler arası ilişkilerin yeniden değerlendirilmesine katkı sunmaktadır.

Сведения · Details