Central Asian Research Index

Наука и здравоохранение, 2026, № 4(28), с. 263-273

THE ROLE OF VITAMIN «D» IN THE TREATMENT OF CHRONIC RHINOSINUSITIS WITH NASAL POLYPS. LITERATURE REVIEW: РОЛЬ ВИТАМИНА «Д» В ЛЕЧЕНИИ ПОЛИПОЗНОГО РИНОСИНУСИТА С НАЛИЧИЕМ ПОЛИПОВ НОСА. ОБЗОР ЛИТЕРАТУРЫ.

МҰРЫН ПОЛИПТЕРІНІҢ ҚАТЫСУЫМЕН ПОЛИПОЗДЫРИНОСИНУСИТТІ ЕМДЕУДЕГІ " Д " ВИТАМИНІНІҢ РӨЛІ. ӘДЕБИЕТТІК ШОЛУ.

B. Aigozhina, R. Tulebayev, T. Azhenov, S. Dzhandayev, N. Papulova, D. Kassenova, Z. Zholdybayeva, R. Zhankina, Z. Bukenova, K. Sagandykova

NCJSC "Astana Medical University", Astana, Republic of Kazakhstan;
«The University Medical Center” Corporate Fund, School of Medicine, Astana, Republic of Kazakhstan.

Аннотация · Abstract

Relevance. Chronic rhinosinusitis with nasal polyps (CRSwNP) is a severe inflammatory endotype of chronic rhinosinusitis characterised by persistent Type 2 immune activation, epithelial barrier dysfunction, tissue remodelling, and a high rate of postoperative recurrence despite advances in functional endoscopic sinus surgery (FESS) and biologic therapy. Vitamin D (25-hydroxyvitamin D, 25(OH)D) has emerged as an important immunomodulatory factor involved in sinonasal mucosal homeostasis. Aim. Analysis of current clinical, molecular, and translational data on the role of vitamin D in the pathogenesis of CRSwNP, its therapeutic potential, and its relevance for relapse prevention according to the literature. Search strategy. ublications indexed in PubMed, Scopus, Web of Science, the Cochrane Library, and eLibrary (RSCI) between 2015 and 2025 were reviewed. Fifteen key studies investigating serum 25(OH)D levels, vitamin D receptor (VDR) polymorphisms, and clinically relevant outcomes in CRSwNP were included. Results. Evidence indicates that vitamin D supports mucosal homeostasis by enhancing epithelial barrier integrity through upregulation of tight junction proteins (ZO-1, occludin), inducing antimicrobial peptides such as cathelicidin (LL-37), suppressing Type 2 inflammation, and modulating tissue remodelling pathways. Clinically, vitamin D deficiency (serum 25(OH)D <20 ng/mL) is associated with higher Lund–Mackay CT scores and an increased risk of postoperative polyp recurrence following FESS. In addition, vitamin D may enhance corticosteroid responsiveness and potentially improve the effectiveness of biologic therapy through better control of inflammatory activity. Conclusion. Vitamin D status appears to be an independent predictor of disease severity and recurrence in CRSwNP. Maintaining serum 25(OH)D levels above 30 ng/mL may contribute to epithelial barrier preservation, attenuation of Type 2 inflammation, and reduction of disease recurrence. Routine assessment of vitamin D status and targeted supplementation should be considered within perioperative management strategies for CRSwNP. Актуальность. Хронический риносинусит с полипами носа (CRSwNP) является тяжелым воспалительным эндотипом хронического риносинусита, характеризующимся стойкой иммунной активацией 2-го типа, нарушением функции эпителиального барьера, ремоделированием тканей и высокой частотой послеоперационных рецидивов, несмотря на достижения функциональной эндоскопической хирургии околоносовых пазух (FESS) и биологической терапии. Витамин D рассматривается как важный иммуномодулирующий фактор, участвующий в регуляции воспалительных процессов в слизистой оболочке полости носа и околоносовых пазух. Цель. Анализ современных клинических, молекулярных и трансляционных данных о роли витамина D в патогенезе CRSwNP, его терапевтическом потенциале и его значимости для профилактики рецидивов по данным литературы. Стратегия поиска. Проведен поиск публикаций в базах PubMed, Scopus, Web of Science, Cochrane Library и eLibrary (РИНЦ) за период 2015–2025 гг. Проанализированы 15 ключевых исследований, посвященных уровню сывороточного 25(OH)D, полиморфизмам рецептора витамина D (VDR) и клиническим исходам при CRSwNP. Результаты. Установлено, что витамин D способствует поддержанию гомеостаза слизистой оболочки за счет усиления экспрессии белков плотных контактов (ZO-1, окклюдин), индукции антимикробного пептида кателицидина (LL-37), подавления воспаления 2-го типа и регуляции процессов ремоделирования тканей. Дефицит витамина D (25(OH)D <20 нг/мл) ассоциирован с более высокими показателями по шкале Lund–Mackay и увеличением риска послеоперационного рецидива полипов после FESS до 3,5 раза. Кроме того, витамин D способен повышать чувствительность к кортикостероидам и потенциально усиливать эффективность биологической терапии. Заключение. Статус витамина D может рассматриваться как независимый предиктор тяжести заболевания и риска рецидива при CRSwNP. Поддержание уровня 25(OH)D выше 30 нг/мл может способствовать сохранению целостности эпителиального барьера, снижению выраженности воспаления 2-го типа и уменьшению частоты рецидивов. Целесообразно включение оценки уровня 25(OH)D и его коррекции в комплексное ведение пациентов с CRSwNP. Өзектілігі. Мұрын полиптері бар созылмалы риносинусит (CRSwNP) 2-типті тұрақты иммундық белсенділікпен, эпителиалдық бөгет қызметінің бұзылуымен, тіндердің қайта құрылуымен және функционалдық эндоскопиялық синус хирургиясы (FESS) мен биологиялық терапияның жетістіктеріне қарамастан операциядан кейінгі рецидивтердің жоғары жиілігімен сипатталатын созылмалы риносинуситтің ауыр қабыну эндотипі болып табылады. D дәрумені мұрын қуысы мен қосалқы қуыстардың шырышты қабығындағы иммундық және қабыну үдерістерін реттеуге қатысатын маңызды иммуномодуляциялық фактор ретінде қарастырылады. Мақсаты. CRSwNP патогенезіндегі D витаминінің рөлі, оның терапевтік әлеуеті және әдебиет деректері бойынша рецидивтердің алдын алу үшін оның маңыздылығы туралы қазіргі заманғы клиникалық, молекулярлық және трансляциялық деректерді талдау. Іздеу стратегиясы. 2015–2025 жылдар аралығындағы жарияланымдар бойынша PubMed, Scopus, Web of Science, Cochrane Library және eLibrary (РИНЦ) дерекқорларында іздеу жүргізілді. CRSwNP кезіндегі сарысулық 25(OH)D деңгейін, D дәрумені рецепторының (VDR) полиморфизмдерін және клиникалық нәтижелерді бағалаған 15 негізгі зерттеу талданды. Нәтижелер. D дәрумені тығыз байланыс ақуыздарының (ZO-1, окклюдин) экспрессиясын күшейту, кателицидин (LL-37) сияқты микробқа қарсы пептидтердің түзілуін ынталандыру, 2-типті қабынуды тежеу және тіндердің қайта құрылу үдерістерін реттеу арқылы шырышты қабық гомеостазын қолдайды. D дәрумені тапшылығы (25(OH)D <20 нг/мл) Lund–Mackay шкаласы бойынша жоғары көрсеткіштермен және FESS-тен кейін полиптердің қайталану қаупінің 3,5 есеге дейін артуымен байланысты. Сонымен қатар, D дәрумені кортикостероидтарға сезімталдықты арттырып, биологиялық терапияның тиімділігін күшейтуі мүмкін. Қорытынды. D дәруменінің деңгейі CRSwNP кезінде ауру ауырлығы мен рецидив қаупінің тәуелсіз болжамдық көрсеткіші ретінде қарастырылуы мүмкін. 25(OH)D деңгейін 30 нг/мл-ден жоғары сақтау эпителиалдық бөгеттің тұтастығын қолдауға, 2-типті қабынуды азайтуға және рецидивтер жиілігін төмендетуге ықпал етуі мүмкін. Сондықтан 25(OH)D деңгейін бағалау және оны түзету CRSwNP бар науқастарды кешенді емдеу стратегиясына енгізілуі тиіс.

Сведения · Details