Central Asian Research Index

Наука и здравоохранение, 2026, № 4(28), с. 192-199

CORONAVIRUS-RELATED DIGITAL HEALTH LITERACY: A CROSS-SECTIONAL STUDY IN UNIVERSITY STUDENTS DURING THE COVID-19 INFODEMIC IN KAZAKHSTAN: ЦИФРОВАЯ МЕДИЦИНСКАЯ ГРАМОТНОСТЬ, СВЯЗАННАЯ С КОРОНАВИРУСНОЙ ИНФЕКЦИЕЙ: ПОПЕРЕЧНОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ СРЕДИ СТУДЕНТОВ ВУЗОВ КАЗАХСТАНА В УСЛОВИЯХ ИНФОДЕМИИ COVID-19

КОРОНАВИРУСҚА ҚАТЫСТЫ ЦИФРЛЫҚ ДЕНСАУЛЫҚ САУАТТЫЛЫҒЫ: ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ COVID-19 ИНФОДЕМИЯСЫ ЖАҒДАЙЫНДА УНИВЕРСИТЕТ СТУДЕНТТЕРІ АРАСЫНДА ЖҮРГІЗІЛГЕН КӨЛДЕНЕҢ ЗЕРТТЕУ

S. Issabekova, A. Aringazina, D. Levin-Zamir

Kazakhstan’s Medical University Kazakhstan School of Public Health, Almaty, Republic of Kazakhstan;
Almaty Management University (AlmaU), Almaty, Republic of Kazakhstan;
School of Public Health, University of Haifa, Haifa, Israel.

Аннотация · Abstract

Introduction: Digital health literacy has become particularly important during the coronavirus pandemic. With the development of digital technology and the widespread use of the Internet and social media, people have access to a wealth of information about COVID-19 and precautions. However, along with useful data, there is also a lot of misinformation being disseminated, which can be confusing and lead to inappropriate actions. Digital literacy includes the ability to critically evaluate information, distinguish credible sources from unreliable ones, and effectively use digital tools to find the right data. With these skills, people can make more informed decisions about their health and follow the recommendations of official health authorities. During a pandemic it is important for everyone to be able to navigate the flow of information, filter out fake and untrue information, and obtain relevant and verified data. Increasing digital health literacy helps to improve public understanding of the pandemic, facilitate the implementation of measures to prevent the spread of the virus, and keep public health high. The aim: This study aimed to investigate university students’ digital health literacy and web-based information-seeking behaviors during the COVID-19 pandemic in Kazakhstan. Materials and methods: A cross-sectional study was conducted in 2020 among 742 students from universities in the Republic of Kazakhstan using a web-based survey. Along with socio-demographic characteristics (gender, age, subjective social status), the questionnaire included questions related to searching for information on the Internet, writing posts about coronavirus infection, using this information in everyday life, and information sources where students searched for information about COVID-19. Results: Across digital health literacy dimensions, the greatest difficulties could be found in finding the information they are looking for (22.7%) and having difficulty making a choice from all the information found (21.8%). Also, one-third of students (32.8%) had problems assessing the credibility of information on the Internet, and 31.9% had difficulties identifying the commercial interests behind information presented in the news. Conclusions: Despite the generally well-developed digital health literacy among university students, a substantial number still struggle with specific skills related to evaluating information. It is essential to enhance the digital health literacy capabilities of university students through targeted interventions. Additionally, improving the quality of health-related information available online is crucial. Введение: Цифровая грамотность в сфере здравоохранения приобрела особую важность во время пандемии коронавируса. С развитием цифровых технологий и повсеместным использованием интернета и социальных сетей люди получили доступ к огромному количеству информации о COVID-19 и мерах предосторожности. Однако наряду с полезными данными распространялось много дезинформации, что могло запутывать людей и приводить к нецелесообразным действиям. Цифровая грамотность включает способность критически оценивать информацию, отличать надежные источники от ненадежных и эффективно использовать цифровые инструменты для поиска нужных данных. Обладая этими навыками, люди могут принимать более обоснованные решения относительно своего здоровья и следовать рекомендациям официальных органов здравоохранения. Во время пандемии каждому важно уметь ориентироваться в информационном потоке, отфильтровывать фейковую и недостоверную информацию, а также получать актуальные и проверенные данные. Повышение цифровой грамотности помогает улучшить понимание пандемии общественностью, способствует внедрению мер по предотвращению распространения вируса и поддержанию высокого уровня общественного здоровья. Цель: Данное исследование было направлено на изучение цифровой грамотности в сфере здравоохранения и поведения студентов при поиске информации в интернете во время пандемии COVID-19 в Казахстане. Материалы и методы: В 2020 году было проведено одномоментное (кросс-секционное) исследование методом онлайн-опроса среди 742 студентов университетов Республики Казахстан. Наряду с социально-демографическими характеристиками анкета включала вопросы, связанные с поиском информации в интернете, написанием публикаций о коронавирусной инфекции, использованием этой информации в повседневной жизни и источниками информации, в которых студенты искали сведения о COVID-19. Результаты: В различных аспектах цифровой грамотности наибольшие трудности вызывали поиск нужной информации (22,7%) и сложность выбора из всей найденной информации (21,8%). Также треть студентов (32,8%) испытывали проблемы с оценкой достоверности информации в интернете, а 31,9% затруднялись определить коммерческие интересы, стоящие за информацией, представленной в новостях. Выводы: Несмотря на хорошо развитую цифровую грамотность в сфере здравоохранения среди студентов университетов, значительная их часть все еще испытывает трудности с конкретными навыками, связанными с оценкой информации. Необходимо повышать уровень цифровой грамотности студентов вузов с помощью целевых мероприятий. Кроме того, решающее значение имеет улучшение качества медицинской информации, доступной в интернете. Кіріспе: Коронавирус пандемиясы кезінде денсаулық сақтау саласындағы цифрлық сауаттылық ерекше маңызға ие болды. Цифрлық технологиялардың дамуымен, интернет пен әлеуметтік желілердің кеңінен қолданылуымен адамдар COVID-19 және сақтық шаралары туралы көптеген ақпаратқа қол жеткізді. Дегенмен, пайдалы мәліметтермен қатар, адамдарды шатастырып, орынсыз әрекеттерге әкеп соқтыруы мүмкін көптеген жалған ақпарат та таралуда. Цифрлық сауаттылық ақпаратты сыни тұрғыдан бағалау, сенімді дереккөздерді сенімсіздерден ажырату және қажетті мәліметтерді табу үшін цифрлық құралдарды тиімді пайдалану қабілетін қамтиды. Осы дағдылар арқылы адамдар өз денсаулығына қатысты неғұрлым негізделген шешімдер қабылдап, ресми денсаулық сақтау органдарының ұсынымдарын орындай алады. Пандемия кезінде әрбір адам үшін ақпарат ағынында бағдар ала білу, фейк пен жалған мәліметтерді сүзгіден өткізу, сондай-ақ өзекті әрі тексерілген деректерді алу маңызды. Цифрлық сауаттылықты арттыру қоғамның пандемия туралы түсінігін жақсартуға, вирустың таралуын болдырмау шараларын енгізуді жеңілдетуге және халық денсаулығын жоғары деңгейде сақтауға көмектеседі. Мақсаты: Бұл зерттеу Қазақстандағы COVID-19 пандемиясы кезінде университет студенттерінің денсаулық сақтау саласындағы цифрлық сауаттылығын және интернетте ақпарат іздеу мінез-құлқын зерделеуге бағытталған. Материалдар мен әдістер: 2020 жылы Қазақстан Республикасы университеттерінің 742 студенті арасында онлайн-сауалнама көмегімен кросс-секциялық зерттеу жүргізілді. Әлеуметтік-демографиялық сипаттамалармен қатар (жынысы, жасы, субъективті әлеуметтік мәртебесі), сауалнамаға интернетте ақпарат іздеуге, коронавирус инфекциясы туралы жазбалар жазуға, бұл ақпаратты күнделікті өмірде қолдануға және студенттер COVID-19 туралы ақпарат іздеген дереккөздерге қатысты сұрақтар енгізілді. Нәтижелер: Денсаулық сақтау саласындағы цифрлық сауаттылықтың түрлі аспектілері бойынша ең үлкен қиындықтар қажетті ақпаратты табуда (22,7%) және табылған барлық ақпараттың ішінен таңдау жасауда (21,8%) байқалды. Сондай-ақ, студенттердің үштен бірі (32,8%) интернеттегі ақпараттың сенімділігін бағалауда қиналса, 31,9%-ы жаңалықтарда ұсынылған ақпараттың артында тұрған коммерциялық мүдделерді анықтауда қиындықтарға тап болған. Қорытынды: Университет студенттерінің денсаулық сақтау саласындағы цифрлық сауаттылығы жалпы алғанда жақсы дамығанына қарамастан, олардың айтарлықтай бөлігі ақпаратты бағалауға қатысты нақты дағдыларда әлі де қиналады. Мақсатты іс-шаралар арқылы жоғары оқу орындары студенттерінің цифрлық сауаттылық әлеуетін арттыру қажет. Бұдан бөлек, интернетте қолжетімді денсаулыққа қатысты ақпараттың сапасын жақсартудың маңызы зор.

Сведения · Details