Central Asian Research Index

Наука и здравоохранение, 2026, № 4(28), с. 178-186

ASSESSMENT OF ANTIBIOTIC RESISTANCE AWARENESS AT THE PRIMARY HEALTH CARE LEVEL IN ASTANA: ОЦЕНКА ОСВЕДОМЛЕННОСТИ О РЕЗИСТЕНТНОСТИ К АНТИБИОТИКАМ В ГОРОДЕ АСТАНА НА УРОВНЕ ПЕРВИЧНОЙ МЕДИКО-САНИТАРНОЙ ПОМОЩИ

АСТАНА ҚАЛАСЫНДА АЛҒАШҚЫ МЕДИЦИНАЛЫҚ-САНИТАРЛЫҚ КӨМЕК ДЕҢГЕЙІНДЕ АНТИБИОТИКТЕРГЕ РЕЗИСТЕНТТІЛІК ТУРАЛЫ ХАБАРДАРЛЫҚТЫ БАҒАЛАУ

A.T. Nurmukhambetova, N.Z. Ramazanova, B. Yerbolatkyzy, R.M. Zhumambaeva, S.M. Zhumambaeva

NCJSC"Astana Medical University", Astana, Republic of Kazakhstan.

Аннотация · Abstract

Introduction:Antibiotic resistance is one of the ten global threats to public health. The leading factor in its development is the irrational consumption of antibacterial drugs. The aim of the study is to assess the level of awareness and behavioral patterns regarding antibacterial drugs among the attached population at the primary healthcare level in Astana, Kazakhstan. Materials and Methods: A cross-sectional study (N=205) was conducted at City Polyclinic No. 8 in Astana using convenience sampling. Data were collected via anonymous questionnaire adapted from the WHO (2015) standardized tool. The normality of knowledge scores was assessed using the Shapiro–Wilk test; as the distribution proved non-normal, non-parametric methods were applied. Statistical analysis included descriptive statistics, the Mann–Whitney U test, the Kruskal–Wallis H test, and Pearson's chi-squared test (χ²). Results: The median Integrated Awareness Index was 2 out of 5 points (IQR: 1–3). About 41.5% of respondents had never heard the term "antibiotic resistance." A total of 72.7% of participants mistakenly considered antibacterial drugs effective against viral infections, and 72.2% explained resistance as "the body getting used to antibiotics," rather than bacterial mutation. Education level showed no statistically significant influence on knowledge scores (Kruskal–Wallis H = 4.06; p = 0.132). It was found that 60.0% of the sample practice over-the-counter (OTC) purchase of antibiotics. A significant association was identified between the source of prescription and treatment adherence (χ² = 6.67; p = 0.01): premature course discontinuation occurred in 50.0% of self-medicating patients compared with 31.2% of those with a physician's prescription. Conclusion: In the outpatient sector of Astana, a critical deficit of health literacy persists regarding antibiotic resistance, which is predominantly perceived as a personal tolerance phenomenon rather than a process of bacterial evolution. Comparative analysis with regional Kazakhstan studies confirms the systemic nature of this knowledge gap across the country. The findings suggest an association between physician involvement in prescribing and improved treatment adherence, highlighting the importance of medical oversight and coordinated public health interventions at both the local and national level. Введение: Антибиотикорезистентность входит в десятку глобальных угроз общественному здравоохранению. Ведущим фактором ее развития является нерациональное потребление антибактериальных препаратов. Цель исследования – оценить уровень осведомленности и поведенческие паттерны в отношении антибактериальных препаратов среди прикрепленного населения на уровне первичной медико-санитарной помощи в г. Астана, Казахстан. Материалы и методы: Поперечное исследование (N=205) было проведено в Городской поликлинике № 8 г. Астана с использованием удобной выборки. Данные собирались с помощью анонимного анкетирования, адаптированного из стандартизированного инструмента ВОЗ (2015). Нормальность распределения баллов знаний оценивалась с помощью критерия Шапиро–Уилка; так как распределение оказалось ненормальным, применялись непараметрические методы. Статистический анализ включал описательную статистику, U-критерий Манна–Уитни, H-критерий Краскела–Уоллиса и критерий хи-квадрат Пирсона (χ²). Результаты: Медиана интегрированного индекса осведомленности составила 2 из 5 баллов (МКР: 1–3). Около 41,5% респондентов никогда не слышали термин «антибиотикорезистентность». В общей сложности 72,7% участников ошибочно считали антибактериальные препараты эффективными против вирусных инфекций, а 72,2% объясняли резистентность как «привыкание организма к антибиотикам», а не как мутацию бактерий. Уровень образования не оказал статистически значимого влияния на баллы знаний (H-критерий Краскела–Уоллиса = 4,06; p = 0,132). Было установлено, что 60,0% выборки практикуют безрецептурную покупку антибиотиков. Выявлена значимая связь между источником назначения и приверженностью лечению (χ² = 6,67; p = 0,01): преждевременное прекращение курса имело место у 50,0% пациентов, занимающихся самолечением, по сравнению с 31,2% тех, кто имел рецепт врача. Заключение: В амбулаторном секторе Астаны сохраняется критический дефицит медицинской грамотности в отношении антибиотикорезистентности, которая преимущественно воспринимается как феномен личной толерантности, а не как процесс эволюции бактерий. Сравнительный анализ с региональными Казахстанскими исследованиями подтверждает системный характер этого пробела в знаниях по всей стране. Полученные результаты свидетельствуют о связи между участием врача в назначении препаратов и улучшением приверженности лечению, что подчеркивает важность медицинского контроля и скоординированных мероприятий в области общественного здравоохранения как на местном, так и на национальном уровне. Кіріспе: Антибиотиктерге төзімділік – қоғамдық денсаулық сақтау саласындағы он жаһандық қауіптің бірі. Оның дамуының басты факторы антибактериялық препараттарды ұтымсыз тұтыну болып табылады. Зерттеудің мақсаты – Қазақстан, Астана қаласындағы алғашқы медициналық-санитариялық көмек деңгейінде тіркелген халық арасында антибактериялық препараттарға қатысты хабардарлық деңгейі мен мінез-құлық үлгілерін бағалау. Материалдар мен әдістер: Астана қаласындағы № 8 қалалық емханада ыңғайлы іріктеуді қолдана отырып, көлденең зерттеу (N=205) жүргізілді. Деректер ДДСҰ (2015) стандартталған құралынан бейімделген анонимді сауалнама арқылы жиналды. Білім ұпайларының қалыптылығы Шапиро–Уилк критерийі арқылы бағаланды; үлестірім қалыпты болмағандықтан, параметрлік емес әдістер қолданылды. Статистикалық талдау сипаттамалық статистиканы, Манн–Уитни U-критерийін, Краскел–Уоллис H-критерийін және Пирсонның хи-квадрат критерийін (χ²) қамтыды. Нәтижелер: Интеграцияланған хабардарлық индексінің медианасы 5 ұпайдың 2-сін құрады (АҚҚ: 1–3). Респонденттердің шамамен 41,5%-ы «антибиотиктерге төзімділік» терминін ешқашан естімеген. Қатысушылардың жалпы 72,7%-ы антибактериялық препараттарды вирустық инфекцияларға қарсы тиімді деп қате санаған, ал 72,2%-ы төзімділікті бактериялық мутация емес, «ағзаның антибиотиктерге үйреніп кетуі» деп түсіндірген.Білім деңгейі білім ұпайларына статистикалық маңызды әсер етпегені байқалды (Краскел–Уоллис H-критерийі = 4,06; p = 0,132). Іріктеп алынғандардың 60,0%-ы антибиотиктерді рецептсіз сатып алуды тәжірибеде қолданатыны анықталды. Тағайындау көзі мен емге бейілділік арасында маңызды байланыс анықталды (χ² = 6,67; p = 0,01): курсты мерзімінен бұрын тоқтату өзін-өзі емдейтін пациенттердің 50,0%-ында, ал дәрігердің рецепті бар пациенттердің 31,2%-ында кездесті. Қорытынды: Астана қаласының амбулаториялық секторында антибиотиктерге төзімділікке қатысты медициналық сауаттылықтың сыни тапшылығы сақталуда, бұл бактериялар эволюциясының процесі ретінде емес, негізінен жеке төзімділік феномені ретінде қабылданады. Аймақтық Қазақстандық зерттеулермен салыстырмалы талдау ел ауқымындағы бұл білім олқылығының жүйелі сипатын растайды. Алынған нәтижелер дәрігердің препаратты тағайындауға қатысуы мен емге бейілділіктің жақсаруы арасындағы байланысты көрсетеді, бұл жергілікті және ұлттық деңгейдегі медициналық бақылау мен қоғамдық денсаулық сақтау саласындағы үйлестірілген іс-шаралардың маңыздылығын атап көрсетеді.

Сведения · Details