Наука и здравоохранение, 2026, № 4(28), с. 113-119
COMPARATIVE STUDY OF HEALTH LITERACY IN FIVE MAJOR CITIES OF KAZAKHSTAN: A CROSS-SECTIONAL ANALYSIS USING THE HLS-Q22 INSTRUMENT: СРАВНИТЕЛЬНОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ УРОВНЯ МЕДИЦИНСКОЙ ГРАМОТНОСТИ В ПЯТИ КРУПНЕЙШИХ ГОРОДАХ КАЗАХСТАНА: КРОСС-СЕКЦИОННЫЙ АНАЛИЗ С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ ИНСТРУМЕНТА HLS-Q22
САЛЫСТЫРМАЛЫ ЗЕРТТЕУ: ҚАЗАҚСТАННЫҢ БЕС ІРІ ҚАЛАЛАРЫНДАҒЫ МЕДИЦИНАЛЫҚ САУАТТЫЛЫҚ ДЕҢГЕЙІН HLS-Q22 САУАЛНАМАСЫН ҚОЛДАНУ АРҚЫЛЫ АНЫҚТАУ
Kazakhstan’s Medical University Kazakhstan School of Public Health, Almaty, Republic of Kazakhstan;
Almaty Management University (AlmaU), Almaty, Republic of Kazakhstan;
School of Public Health, University of Haifa, Haifa, Israel.
Аннотация · Abstract
Introduction: Health literacy, defined as the ability to access, understand, and use health information to make informed decisions, is a critical factor in public health. In Kazakhstan, low health literacy remains a significant challenge, impacting health outcomes and the effectiveness of healthcare services. The aim: to study the level of literacy in questions among residents of cities of the Republic of Kazakhstan and compare the results among themselves. Materials and methods: a cross-sectional study involving 3,000 respondents living in Astana, Almaty, Shymkent, Aktobe, and Ust-Kamenogorsk. The international questionnaire HLS-Q22 was used to collect data. The international questionnaire HLS-Q22 was used to collect data. Stratified random sampling by age and sex was applied. After excluding incomplete surveys (<80% answered, n=148), data from 2,852 participants were analyzed in IBM SPSS. Group differences were evaluated using t-tests, ANOVA, and Chi-square tests. Univariate and multivariate regressions identified socio-demographic predictors of health literacy. Results: Analysis of health literacy among residents of Astana, Almaty, Aktobe, and Ust-Kamenogorsk cities showed that 50% of respondents in Astana city and Almaty city had excellent literacy levels. Respondents of Aktobe and Ust-Kamenogorsk had 49.4% and 44.3% respectively. But in Shymkent city, this indicator was only 35%. Conclusion: In regions with a large number of population with "inadequate" and "problematic" literacy levels, it is necessary, first of all, to plan activities to improve the health literacy of the population. In Shymkent city 17% of the population have "problematic" and 22% " inadequate" literacy level (X2 = 73.75, df=12, p=0.001). Введение: Грамотность в вопросах здоровья, определяемая как способность получать, понимать и использовать информацию о здоровье для принятия обоснованных решений, является важнейшим фактором общественного здравоохранения. В Республике Казахстан низкий уровень грамотности в вопросах здоровья остается значительной проблемой, влияющей на состояние здоровья населения и эффективность системы здравоохранения. Цель исследования:изучить уровень грамотности в вопросах здоровья среди жителей городов Республики Казахстан и провести сравнительный анализ полученных результатов. Материалы и методы: Было проведено поперечное (перекрёстное) исследование с участием 3000 респондентов, проживающих в городах Астана, Алматы, Шымкент, Актобе и Усть-Каменогорск. Для сбора данных использовалась международная анкета HLS-Q22. Применялась стратифицированная случайная выборка по полу и возрасту. После исключения неполных анкет (<80% ответов, n=148) данные 2852 участников были проанализированы в IBM SPSS. Межгрупповые различия оценивали с помощью t-критерия, ANOVA и критерия Хи-квадрат. Унивариантная и мультивариантная регрессии использовались для выявления социально-демографических предикторов грамотности в вопросах здоровья. Результаты: Анализ уровня грамотности в вопросах здоровья среди жителей городов Астана, Алматы, Актобе и Усть-Каменогорск показал, что 50% респондентов в Астане и Алматы имели высокий уровень грамотности в вопросах здоровья. В Актобе и Усть-Каменогорске этот показатель составил 49,4% и 44,3% соответственно. Однако в городе Шымкент уровень высокой грамотности в вопросах здоровья был зафиксирован только у 35% респондентов. Выводы: В регионах с высоким числом людей с "недостаточным" и "проблемным" уровнем грамотности в вопросах здоровья, необходимо, в первую очередь, планировать мероприятия, направленные на повышение уровня грамотности в вопросах здоровья. В городе Шымкент 17% населения имели "проблемный" и 22% — "недостаточный" уровень грамотности (χ² = 73,75, df = 12, p = 0,001). Өзектілігі:Денсаулық сақтау саласындағы сауаттылық — бұл адамның денсаулыққа қатысты ақпаратты алу, түсіну және оны саналы шешім қабылдау үшін пайдалану қабілеті. Қазақстан Республикасында денсаулық сақтау саласындағы төмен сауаттылық маңызды мәселе болып қалып отыр, ол халықтың денсаулық жағдайына және медициналық қызметтердің тиімділігіне тікелей әсер етеді. Зерттеудің мақсаты: Қазақстан Республикасының қалаларында тұратын тұрғындардың денсаулық сақтау саласындағы сауаттылық деңгейін зерттеу және алынған нәтижелерді салыстырмалы талдау. Материалдар мен әдістер: Зерттеу Астана, Алматы, Шымкент, Ақтөбе және Өскемен қалаларында тұратын 3000 респонденттің қатысуымен жүргізілді. Деректерді жинау үшін халықаралық HLS-Q22 сауалнамасы қолданылды. Жынысы мен жасы бойынша стратификацияланған кездейсоқ таңдама әдісі пайдаланылды. Толық толтырылмаған сауалнамалар алынып тасталғаннан кейін (<80% жауап, n=148), 2852 қатысушының мәліметтері IBM SPSS бағдарламасында талданды. Топтар арасындағы айырмашылықтар t-критерийі, ANOVA және Хи-квадрат критерийі көмегімен бағаланды. Денсаулық сақтау саласындағы сауаттылықтың әлеуметтік-демографиялық предикторларын анықтау үшін унивариантты және мультивариантты регрессиялар қолданылды. Нәтижелер:Астана, Алматы, Ақтөбе және Өскемен қалаларындағы респонденттердің денсаулық сауаттылығы деңгейіне жүргізілген талдау олардың 50%-ы (Астана және Алматы), 49,4%-ы (Ақтөбе) және44,3%-ы (Өскемен) жоғары сауаттылық деңгейіне ие екенін көрсетті. Ал Шымкент қаласында бұл көрсеткіш небәрі 35%-ды құрады. Выводы: "Төмен" және "проблемалы" сауаттылық деңгейі бар халықтың денсаулық жөніндегі сауаттылығын арттыруға бағытталған іс-шараларды бірінші кезекте жоспарлау қажет. Шымкент қаласында халықтың 17%-ында "проблемалы" және 22%-ында "төмен" деңгейдегі сауаттылық тіркелген (χ² = 73,75, еркіндік дәрежесі = 12, p = 0,001).
Сведения · Details
- DOI 10.34689/sh.2026.28.4.014
- Журнал · Journal Наука и здравоохранение
- Язык · Language русский
- Цитирования (Crossref) · Citations 0