Наука и здравоохранение, 2026, № 4(28), с. 99-105
DELAYED REFERRAL AND INEQUITABLE ACCESS TO SPECIALIZED CARE FOR FOCAL EPILEPSY IN KAZAKHSTAN: A RETROSPECTIVE SINGLE-CENTER STUDY OF ADULTS WITH FOCAL EPILEPSY[A1] [A2]: ЗАДЕРЖКА НАПРАВЛЕНИЯ И НЕРАВНЫЙ ДОСТУП К СПЕЦИАЛИЗИРОВАННОЙ ПОМОЩИ ПРИ ФОКАЛЬНОЙ ЭПИЛЕПСИИ В КАЗАХСТАНЕ: РЕТРОСПЕКТИВНОЕ ОДНОЦЕНТРОВОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ ВЗРОСЛЫХ ПАЦИЕНТОВ С ФОКАЛЬНОЙ ЭПИЛЕПСИЕЙ
ҚАЗАҚСТАНДА МАМАНДАНДЫРЫЛҒАН ФОКАЛЬДІ ЭПИЛЕПСИЯ КӨМЕГІНЕ ҚОЛЖЕТІМДІЛІКТІҢ ТЕҢСІЗДІГІ ЖӘНЕ ЖОЛДАМАНЫҢ КЕШІГУІ: ФОКАЛЬДІ ЭПИЛЕПСИЯСЫ БАР ЕРЕСЕК ПАЦИЕНТТЕРГЕ РЕТРОСПЕКТИВТІ БІР ОРТАЛЫҚТЫ ЗЕРТТЕУ
Medical Center Hospital of the President’s Affairs Administration of the Republic of Kazakhstan, Astana, Kazakhstan.
Аннотация · Abstract
Background: Timely access to specialized epilepsy care is essential for appropriate diagnosis, treatment optimization, and surgical evaluation. Evidence on access to focal epilepsy (FE) care in Kazakhstan remains limited. Objective: To describe geographical, referral-related, and sociodemographic characteristics of adults with FE attending a specialized epilepsy center in Kazakhstan. Methods: This retrospective, single-center observational study reviewed medical records of adult patients who attended the Epilepsy Center between 1 January and 31 December 2024. Of 3,112 epileptologist reports screened, 1,361 records of adults of Kazakh ethnicity with epilepsy, classified according to the 2017 ILAE criteria, were included. Clinical, demographic, residential, referral-related, and sociodemographic data were extracted from electronic medical records and compared with national census data where applicable. Results: The study included 613 men and 748 women. Center attendance rates per 100,000 of the corresponding population were 10.10 among women and 9.05 among men. The rate among Astana residents was 12.63 times that among urban residents of the most distant region. Rates among rural residents declined with increasing distance from Astana; overall, the urban rate was 3.17 times the rural rate. Of 1,361 patients, 997 (73.25%) were diagnosed with FE for the first time at the Center, and approximately half presented directly without prior care at preceding healthcare levels. The mean interval from disease onset to presentation at the Center was 15.8 years, with no significant regional differences. Conclusions: The underrepresentation of rural and remote populations, frequent first-time diagnosis at the Center, and prolonged interval from disease onset to specialized presentation highlight the need to strengthen early diagnosis, referral pathways, and equitable access to specialized epilepsy services. Введение: Своевременный доступ к специализированной эпилептологической помощи необходим для точной диагностики, оптимизации лечения и оценки показаний к хирургическому лечению. Данные о доступности медицинской помощи для пациентов с фокальной эпилепсией (ФЭ) в Казахстане остаются ограниченными. Цель: описать географические, связанные с маршрутизацией и социально-демографические характеристики взрослых пациентов с ФЭ, обратившихся в специализированный эпилептологический центр Казахстана. Методы: Проведено ретроспективное одноцентровое наблюдательное исследование медицинских карт взрослых пациентов, обратившихся в Эпилептологический центр с 1 января по 31 декабря 2024 года. Из 3 112 заключений эпилептологов, прошедших скрининг, в анализ включена 1 361 медицинская карта взрослых пациентов казахской национальности с эпилепсией, классифицированной в соответствии с критериями ILAE 2017 года. Из электронных медицинских карт извлечены клинические, демографические, географические, связанные с маршрутизацией и социально-демографические данные; при возможности они сопоставлялись с данными Национальной переписи населения. Результаты: В исследование включены 613 мужчин и 748 женщин. Показатель обращаемости в Центр на 100 000 соответствующего населения составил 10,10 среди женщин и 9,05 среди мужчин. Среди жителей Астаны этот показатель был в 12,63 раза выше, чем среди городских жителей наиболее удалённого региона. По мере увеличения расстояния от Астаны показатель среди сельских жителей снижался; в целом показатель среди городских жителей был в 3,17 раза выше, чем среди сельских. У 997 из 1 361 пациента (73,25%) ФЭ была впервые диагностирована в Центре, при этом около половины пациентов обратились непосредственно в Центр, минуя предшествующие уровни медицинской помощи. Средний интервал между началом заболевания и обращением в Центр составил 15,8 года, без статистически значимых различий между регионами. Заключение: Недостаточная представленность жителей сельских и отдаленных регионов, частая первичная диагностика в Центре и длительный период от начала заболевания до обращения за специализированной помощью подчеркивают необходимость совершенствования ранней диагностики, маршрутизации пациентов и обеспечения равного доступа к специализированной эпилептологической помощи. Кіріспе. Мамандандырылған эпилептологиялық көмекке уақытылы қол жеткізу, дәл диагноз қою, емдеуді оңтайландыру және хирургиялық емге көрсетілімдерді бағалау үшін қажет. Қазақстанда фокальдіэпилепсиясы (ФЭ) бар пациенттер үшін медициналық көмектің қолжетімділігі туралы деректер шектеулі болып қалуда. Зерттеудің мақсаты. Қазақстандағы мамандандырылған эпилептологиялық орталыққа жүгінген ФЭ-сы бар ересек пациенттердің географиялық, маршруттауға байланысты және әлеуметтік-демографиялық сипаттамаларын сипаттау. Материалдар мен әдістер. 2024 жылғы 1 қаңтардан 31 желтоқсанға дейін Эпилептологиялық орталыққа жүгінген ересек пациенттердің медициналық карталарына ретроспективті бір орталықты бақылаулық зерттеу жүргізілді. Скринингтен өткен эпилептологтардың 3 112 қорытындысының ішінен 2017 жылғы ILAE критерийлеріне сәйкес жіктелген эпилепсиясы бар, ұлты қазақ 1 361 ересек пациенттің медициналық картасы талдауға енгізілді. Электрондық медициналық карталардан клиникалық, демографиялық, географиялық, маршруттауға байланысты және әлеуметтік-демографиялық деректер алынды; мүмкіндік болған жағдайда олар Ұлттық халық санағының деректерімен салыстырылды. Нәтижелер. Зерттеуге 613 ер адам және 748 әйел енгізілді. Орталыққа жүгіну көрсеткіші тиісті халықтың 100 000 адамына шаққанда әйелдер арасында 10,10, ерлер арасында 9,05 болды. Астана тұрғындарының Орталыққа жүгіну көрсеткіші ең шалғай өңірдегі қала тұрғындарының көрсеткішінен 12,63 есе жоғары болды. Астанадан қашықтық артқан сайын ауыл тұрғындарының көрсеткіші төмендеді; жалпы алғанда, қала тұрғындарының көрсеткіші ауыл тұрғындарының көрсеткішінен 3,17 есе жоғары болды. 1 361 пациенттің 997-сінде (73,25%) ФЭ алғаш рет орталықта анықталды, бұл ретте пациенттердің шамамен жартысы медициналық көмектің алдыңғы деңгейлерін айналып өтіп, орталыққа тікелей жүгінген. Ауру басталғаннан орталыққа жүгінгенге дейінгі орташа уақыт аралығы 15,8 жылды құрады және өңірлер арасында статистикалық мәнді айырмашылықтар анықталмады. Қорытынды. Ауылдық және шалғай өңірлер тұрғындарының жеткіліксіз қамтылуы, диагноздың орталықта жиі алғаш рет қойылуы және ауру басталғаннан мамандандырылған көмекке жүгінгенге дейінгі ұзақ уақыт кезеңі ерте диагностиканы, пациенттерді маршруттауды және мамандандырылған эпилептологиялық көмекке тең қолжетімділікті қамтамасыз етуді жетілдіру қажеттігін көрсетеді.
Сведения · Details
- DOI 10.34689/sh.2026.28.4.012
- Журнал · Journal Наука и здравоохранение
- Язык · Language русский
- Цитирования (Crossref) · Citations 0