Central Asian Research Index

Наука и здравоохранение, 2026, № 3(28), с. 38-42

FORMATION OF PREVENTIVE MANAGEMENT SKILLS IN FUTURE NURSES BASED ON THE EXPERIENCE OF UZBEKISTAN AND KAZAKHSTAN: AN ALGORITHM FOR ALIMENTARY OBESITY MANAGEMENT: ФОРМИРОВАНИЕ НАВЫКОВ ПРОФИЛАКТИЧЕСКОГО УПРАВЛЕНИЯ У БУДУЩИХ МЕДСЕСТЕР НА ОСНОВЕ ОПЫТА УЗБЕКИСТАНА И КАЗАХСТАНА: АЛГОРИТМ УПРАВЛЕНИЯ АЛИМЕНТАРНЫМ ОЖИРЕНИЕМ

ӨЗБЕКСТАН МЕН ҚАЗАҚСТАННЫҢ ТӘЖІРИБЕСІ НЕГІЗІНДЕ БОЛАШАҚ МЕДБИКЕЛЕРДЕ ПРОФИЛАКТИКАЛЫҚ БАСҚАРУ ДАҒДЫЛАРЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ: АЛИМЕНТАРЛЫ СЕМІЗДІКТІ БАСҚАРУ АЛГОРИТМІ

M. N. Sa`dullayeva, M.S. Baratova

Bukhara State Medical Institute, Bukhara, Republic of Uzbekistan.

Аннотация · Abstract

Today, alimentary obesity is not only a medical issue but also an organizational and managerial challenge that requires the rational utilization of human resources within the healthcare system. This article analyzes the methodology for developing preventive management skills during the training of future nurses. The results of an anthropometric study conducted among 164 students at a private medical technical school in Bukhara were comparatively studied alongside the "Advanced Practice Nursing" (APN) model implemented in Almaty, Kazakhstan. As a result of the research, a new preventive algorithm was developed to define the independent clinical activities of nurses within Uzbekistan's primary healthcare sector. By granting nurses the authority to independently manage a contingent with a BMI of 25.0–34.9 (overweight and Class I obesity), this algorithm allows for the optimization of physician workload and enhances the overall quality of preventive care. Сегодня алиментарное ожирение — это не только медицинская проблема, но и организационная и управленческая задача, требующая рационального использования человеческих ресурсов в системе здравоохранения. В данной статье анализируется методология развития навыков профилактического управления в процессе обучения будущих медицинских сестер. Результаты антропометрического исследования, проведенного среди 164 студентов частного медицинского технического училища в Бухаре, были сравнительно изучены с моделью «Расширенной практики сестринского дела» (РПС), внедренной в Алматы, Казахстан. В результате исследования был разработан новый профилактический алгоритм, определяющий самостоятельную клиническую деятельность медицинских сестер в секторе первичной медико-санитарной помощи Узбекистана. Предоставляя медицинским сестрам право самостоятельно управлять группой пациентов с ИМТ 25,0–34,9 (избыточный вес и ожирение I степени), этот алгоритм позволяет оптимизировать рабочую нагрузку врачей и повысить общее качество профилактической помощи. Бүгінгі таңда алиментарлы семіздік медициналық проблема ғана емес, сонымен қатар денсаулық сақтау жүйесінде адам ресурстарын ұтымды пайдалануды талап ететін ұйымдастырушылық және басқарушылық міндет болып табылады. Бұл мақалада болашақ медбикелерді оқыту процесінде профилактикалық басқару дағдыларын дамыту әдістемесі талданады. Бұхарадағы жеке медициналық техникалық училищенің 164 студенті арасында жүргізілген антропометриялық зерттеудің нәтижелері Алматыда, Қазақстан Республикасында енгізілген "мейірбике ісінің кеңейтілген практикасы" (МКП) моделімен салыстырмалы түрде зерделенді. Зерттеу нәтижесінде Өзбекстанның алғашқы медициналық-санитарлық көмек секторындағы медбикелердің дербес клиникалық қызметін анықтайтын жаңа профилактикалық алгоритм жасалды. Мейірбикелерге BMI 25,0–34,9 пациенттер тобын (артық салмақ және I дәрежелі семіздік) өз бетінше басқару құқығын бере отырып, бұл алгоритм дәрігерлердің жұмыс жүктемесін оңтайландыруға және профилактикалық көмектің жалпы сапасын арттыруға мүмкіндік береді.

Сведения · Details