Central Asian Research Index

Наука и здравоохранение, 2026, № 6(27), с. 159-171

THE ROLE OF INTERVENTIONAL RADIOLOGY IN THE COMPLEX MANAGEMENT OF PORTAL HYPERTENSION COMPLICATIONS. LITERATURE REVIEW: РОЛЬ ИНТЕРВЕНЦИОННОЙ РАДИОЛОГИИ В КОМПЛЕКСНОМ ВЕДЕНИИ ОСЛОЖНЕНИЙ ПОРТАЛЬНОЙ ГИПЕРТЕНЗИИ. ОБЗОР ЛИТЕРАТУРЫ

ПОРТАЛДЫ ГИПЕРТЕНЗИЯНЫҢ АСҚЫНУЛАРЫН КЕШЕНДІ БАСҚАРУДАҒЫ ИНТЕРВЕНЦИЯЛЫҚ РАДИОЛОГИЯНЫҢ РӨЛІ. ӘДЕБИЕТТІК ШОЛУ

N.A. Axultanov, T.B. Dautov, V.V. Zemlyanskiy, I.E. Ten, R.I. Rakhimzhanova, Ye.K. Dogalbayev, R.Ya. Tukinov, A.K. Tulemissov, Zh.S. Abdrakhmanova, A.Zh. Temirbekov

NJSC "Astana Medical University", Astana, Republic of Kazakhstan;
Corporate Fund "University Medical Center", Department of Radiology and Nuclear Medicine, Astana, Republic of Kazakhstan.

Аннотация · Abstract

Introduction.Portal hypertension in cirrhosis remains a cause of complications (variceal bleeding, ascites, hypersplenism, hepatic encephalopathy); minimally invasive interventional tactics are indicated in a significant proportion of patients. Purpose of the study. To summarize data on the efficacy and safety of TIPS, BRTO/PARTO/CARTO, PTHVE and partial splenic artery embolization (PSE), as well as on portal pressure monitoring and postoperative management. Search strategy.Review (2005–2025) in PubMed/MEDLINE, Scopus, Web of Science, eLIBRARY; RCTs, cohort/retrospective studies, meta-analyses were included; observational studies, abstracts and outdated reviews were excluded. A total of 315 studies were identified, 58 of which were included in the analysis. Results. Endoscopic ligation provides primary hemostasis in 90–95% and, when combined with β-blockers, reduces recurrence by 40–50%; PTHVE – hemostasis 85–95%, 1-year recurrence ~15–20%, serious complications 3–5%; TIPS prevents recurrence in 80–90% of patients, PE 25–35%; the addition of embolization to TIPS reduces the risk of rebleeding (RR≈0.58), with post-TIPS PPG >12 mmHg – HR≈0.47; for gastric varices BRTO – success 90–95%, PE <5%, PARTO/CARTO are comparable; in refractory ascites TIPS reduces the recurrence rate by more than 70%; PSE increases platelet count by 40–60%: effect lasts ≥6–12 months. Optimization and monitoring: 8 mm stents reduce PE rate; success – HVPG reduction by ≥20–30% or <12 mmHg; Doppler signs of dysfunction – velocity <90 cm/s or >50% gradient; CT/MRI control at 4–6 weeks, ultrasound every 3 months. Conclusions. Interventional radiology is central; novelty – PPG-guided stratification (>12 mmHg), monitoring, solutions for PE reduction (8 mm stents); questions of transhepatic pressure measurement standardization and optimal intervention sequence remain, requiring prospective studies. Введение. Портальная гипертензия при циррозе остаётся причиной осложнений (варикозные кровотечения, асцит, гиперспленизм, печёночная энцефалопатия); у существенной доли пациентов показана минимально инвазивная интервенционная тактика. Цель исследования. Обобщить данные об эффективности и безопасности TIPS, BRTO/PARTO/CARTO, PTHVE и частичной эмболизации селезёночной артерии (PSE), а также о мониторинге портального давления и послеоперационном ведении. Стратегия поиска. Обзор (2005–2025) в PubMed/MEDLINE, Scopus, Web of Science, eLIBRARY; включались РКИ, когортные/ретроспективные исследования, мета-анализы; исключались наблюдения, тезисы и устаревшие обзоры. Идентифицировано 315 работ, в анализ вошли 58. Результаты. Эндоскопическое лигирование обеспечивает первичный гемостаз в 90–95% и при сочетании с β-блокаторами снижает рецидивы на 40–50%; PTHVE – гемостаз 85–95%, годичный рецидив ~15–20%, серьёзные осложнения 3–5%; TIPS предотвращает рецидив у 80–90% пациентов, ПЭ 25–35%; добавление эмболизации к TIPS уменьшает риск повторного кровотечения (RR≈0,58), при пост-TIPS PPG >12 мм рт. ст. – HR≈0,47; для желудочных вариксов BRTO – успех 90–95%, ПЭ <5%, PARTO/CARTO сопоставимы; при рефрактерном асците TIPS снижает частоту рецидивов более чем на 70%; PSE повышает уровень тромбоцитов на 40–60%: эффект ≥6–12 мес. Оптимизация и мониторинг: стенты 8 мм уменьшают частоту ПЭ; успех – снижение HVPG на ≥20–30% или <12 мм рт. ст.; допплер-признаки дисфункции – скорость <90 см/с или >50% градиент; контроль КТ/МРТ на 4–6-й неделе, УЗИ каждые 3 месяца. Выводы. Интервенционная радиология занимает центральное место; новизна – PPG-ориентированная стратификация (>12 мм рт. ст.), мониторинг, решения для снижения ПЭ (8-мм стенты); остаются вопросы стандартизации чреспечёночного измерения давления и оптимальной последовательности вмешательств, требующие проспективных исследований. Кіріспе. Цирроз кезіндегі порталдық гипертензия асқынулардың себебі болып қалады (варикозды қан кету, асцит, гиперспленизм, бауыр энцефалопатиясы); аз инвазивті араласу тактикасы пациенттердің айтарлықтай бөлігінде көрсетілген. Мақсаты. TIPS, BRTO/PARTO/CARTO, PTHVE және ішінара көкбауыр артериясының эмболизациясының (PSE), сондай-ақ портал қысымын бақылау және операциядан кейінгі басқарудың тиімділігі мен қауіпсіздігі туралы деректерді жинақтау. Іздеу стратегиясы. Шолу (2005–2025) PubMed/MEDLINE, Scopus, Web of Science, eLIBRARY; RCT, когорттық/ретроспективті зерттеулер, мета-талдаулар қосылды; бақылау зерттеулері, тезистер мен ескірген шолулар алынып тасталды. Барлығы 315 зерттеу анықталды, оның 58-і талдауға қосылды. Нәтижелер. Эндоскопиялық байлау 90–95% біріншілік гемостазды қамтамасыз етеді және β-блокаторлармен біріктірілгенде қайталануды 40–50% төмендетеді; PTHVE – гемостаз 85–95%, 1 жылдық қайталану ~15–20%, ауыр асқынулар 3–5%; TIPS пациенттердің 80–90%, PE 25–35% қайталануды болдырмайды; TIPS-ке эмболизацияны қосу қайта қан кету қаупін азайтады (RR≈0,58), TIPS кейінгі PPG >12 мм.сын.бағ. – HR≈0,47; асқазанның варикозды BRTO үшін – табыс 90–95%, PE <5%, PARTO/CARTO салыстырмалы; отқа төзімді асцитте TIPS қайталану жиілігін 70% -дан астамға төмендетеді; PSE тромбоциттер санын 40–60%-ға арттырады: әсері ≥6–12 айға созылады. Оңтайландыру және бақылау: 8 мм стенттер PE жылдамдығын төмендетеді; табыс – HVPG ≥20–30% немесе <12 мм рт.ст.-ға төмендеуі; Дисфункцияның доплерологиялық белгілері – жылдамдық <90 см/с немесе >50% градиент; 4-6 аптада КТ/МРТ бақылау, 3 ай сайын ультрадыбыстық. Қорытынды. Интервенциялық радиология орталық болып табылады; жаңалық – PPG-басқаруымен стратификация (>12 мм.сын. бағ.), мониторинг, ПЭ азайту шешімдері (8 мм стенттер); Транс-бауыр қысымын өлшеуді стандарттау және оңтайлы араласу реттілігі мәселелері перспективалық зерттеулерді қажет етеді.

Сведения · Details