Central Asian Research Index

Наука и здравоохранение, 2025, № 1(27), с. 137-145

THE CONDITION OF THE VASCULAR ENDOTHELIUM IN CHILDREN WITH COVID-19 AND BRONCHO-OBSTRUCTIVE SYNDROME: СОСТОЯНИЕ СОСУДИСТОГО ЭНДОТЕЛИЯ У ДЕТЕЙ С COVID-19 И БРОНХООБСТРУКТИВНЫМ СИНДРОМОМ

COVID-19 ЖӘНЕ БРОНХООБСТРУКТИВТІ СИНДРОМЫ БАР БАЛАЛАРДА ТАМЫР ЭНДОТЕЛИІНІҢ ЖАҒДАЙЫ

A.A. Shakirova, B.Zh. Toktabayeva, A.S. Orazalina, A.Zh. Abylgazinova, K.Sh. Amrenova, K.D. Abayeva, G.M. Zhangaliyeva

NCJSC «Semey Medical University», Semey, Republic of Kazakhstan

Аннотация · Abstract

Introduction: The impact of SARS-CoV-2 infection on the human organism has proven to be more diverse than that of previously known viral infections. However, the full spectrum of the long-term consequences of the disease, especially in children, has not been thoroughly studied. One key area of concern is the development of broncho-obstructive syndrome (BOS) as a post-COVID-19 complication, which involves airway inflammation and hyperreactivity. This study investigates the relationship between endothelial dysfunction and BOS in pediatric patients following SARS-CoV-2 infection. Objective: To explore the endothelial status in children with SARS-CoV-2 infection and its association with the development of BOS, and to assess the role of endothelial dysfunction markers—circulating endothelial cells (CECs), endothelin-1, and nitric oxide metabolites—in this context. Methods: A retrospective study was conducted between 2020 and 2022, involving 486 children. The study included two primary groups: (1) Control: Healthy children with no history of SARS-CoV-2 infection or BOS; children with SARS-CoV-2 infection but no BOS, and (2) Main: Children with BOS but no SARS-CoV-2 infection; children with SARS-CoV-2 infection followed by the development of BOS. Endothelial function was assessed by measuring levels of CECs, endothelin-1, and nitric oxide metabolites. Results: The study found significantly elevated CECs and endothelin-1 levels, along with decreased nitric oxide metabolites, in children who developed BOS following SARS-CoV-2 infection. The highest levels of endothelial dysfunction markers were observed in this group, suggesting a synergistic effect of SARS-CoV-2 infection and BOS on endothelial damage. Notably, 64.3% of children in this group exhibited elevated CEC levels, reflecting severe endothelial dysfunction. Endothelin-1 levels were also significantly higher in children with BOS after SARS-CoV-2 infection (0.46 ± 0.02 fmol/mL) compared to healthy controls and children with BOS without a history of SARS-CoV-2 infection. These findings highlight the critical role of endothelial dysfunction in the pathogenesis of post-COVID-19 respiratory complications. Conclusion: SARS-CoV-2 infection contributes to significant endothelial dysfunction in children, particularly in those who develop BOS. The combination of SARS-CoV-2 infection and BOS exacerbates endothelial damage, which likely plays a critical role in the pathogenesis of post-COVID-19 respiratory complications. These findings suggest the need for further research into therapeutic strategies aimed at correcting endothelial dysfunction, potentially improving outcomes for pediatric patients suffering from long-term respiratory sequelae following COVID-19. Введение: Воздействие инфекции SARS-CoV-2 на человеческий организм оказалось более разнообразным, чем у ранее известных вирусных инфекций. Однако полный спектр долгосрочных последствий заболевания, особенно у детей, еще не был тщательно изучен. Одной из ключевых проблем является развитие бронхообструктивного синдрома (БОС) как постковидного осложнения, которое включает воспаление дыхательных путей и гиперреактивность. Это исследование направлено на изучение связи между эндотелиальной дисфункцией и БОС у детей после инфекции SARS-CoV-2, и на определение роли маркеров эндотелиальной дисфункции - циркулирующих эндотелиальных клеток (ЦЭК), эндотелина-1 и метаболитов оксида азота - в этом контексте. Методы: Ретроспективное исследование было проведено в период с 2020 по 2022 год и охватило 486 детей. Исследование включало две основные группы: (1) Контрольная группа: здоровые дети, не имеющие истории инфекции SARS-CoV-2 или БОС; дети с инфекцией SARS-CoV-2, но без БОС, и (2) Основная группа: дети с БОС, но без инфекции SARS-CoV-2; дети с инфекцией SARS-CoV-2, за которой последовало развитие БОС. Функция эндотелия оценивалась путем измерения уровней ЦЭК, эндотелина-1 и метаболитов оксида азота. Результаты: Исследование показало значительное повышение уровней ЦЭК и эндотелина-1, а также снижение метаболитов оксида азота у детей, развивших БОС после инфекции SARS-CoV-2. Наибольшие уровни маркеров эндотелиальной дисфункции были обнаружены в этой группе, что свидетельствует о синергетическом эффекте инфекции SARS-CoV-2 и БОС на повреждение эндотелия. Особенно важно, что 64,3% детей в этой группе продемонстрировали повышенные уровни ЦЭК, что отражает тяжелую эндотелиальную дисфункцию. Уровни эндотелина-1 также были значительно выше у детей с БОС после инфекции SARS-CoV-2 (0,46 ± 0,02 фмоль/мл) по сравнению с здоровыми детьми и детьми с БОС без истории инфекции SARS-CoV-2. Эти результаты подчеркивают важнейшую роль эндотелиальной дисфункции в патогенезе респираторных осложнений после COVID-19. Выводы: Инфекция SARS-CoV-2 способствует значительной эндотелиальной дисфункции у детей, особенно у тех, кто развивает БОС. Сочетание инфекции SARS-CoV-2 и БОС усугубляет повреждение эндотелия, что, вероятно, играет ключевую роль в патогенезе респираторных осложнений после COVID-19. Эти данные подчеркивают необходимость дальнейших исследований терапевтических стратегий, направленных на коррекцию эндотелиальной дисфункции, что может улучшить исходы лечения педиатрических пациентов, страдающих от долгосрочных респираторных последствий после COVID-19. Кіріспе: SARS-CoV-2 инфекциясының адам организміне әсері бұрын белгілі вирустық инфекцияларға қарағанда әртүрлірек болып шықты. Дегенмен, аурудың ұзақ мерзімді салдары, әсіресе балаларда, толық зерттелген жоқ. Негізгі мәселелердің бірі – бронхообструктивті синдромның (БОС) постковидтік асқыну ретінде дамуы, оған тыныс жолдарының қабынуы және гиперреактивтілік кіреді. Бұл зерттеу SARS-CoV-2 инфекциясынан кейінгі балаларда эндотелиалды дисфункция мен БОС арасындағы байланысты, сонымен қатар эндотелиалды дисфункция маркерлерінің – айналымдағы эндотелиалды клеткалар (АЭК), эндотелин-1 және азот оксидінің метаболиттерінің рөлін анықтауға бағытталған. Әдістері: 2020-2022 жылдар аралығында ретроспективті зерттеу жүргізіліп, 486 бала қамтылды. Зерттеу екі негізгі топты қамтыды: (1) Бақылау тобы: SARS-CoV-2 инфекциясы немесе БОС анамнезі жоқ дені сау балалар; SARS-CoV-2 инфекциясы бар, бірақ БОС-ы жоқ балалар, және (2) Негізгі топ: SARS-CoV-2 инфекциясы жоқ, бірақ БОС-ы бар балалар; SARS-CoV-2 инфекциясынан кейін БОС дамыған балалар. Эндотелий функциясы АЭК, эндотелин-1 және азот оксидінің метаболиттері деңгейін анықтау арқылы бағаланды. Нәтижелер: Зерттеу SARS-CoV-2 инфекциясынан кейін БОС дамыған балаларда ЦЭК және эндотелин-1 деңгейінің айтарлықтай жоғарылағанын, ал азот оксидінің метаболиттерінің төмендегенін көрсетті. Эндотелиалды дисфункция маркерлерінің ең жоғары деңгейі осы топта байқалды, бұл SARS-CoV-2 инфекциясы мен БОС-тың эндотелийге зақым келтірудегі синергетикалық әсерін көрсетеді. Ерекше маңыздысы, осы топтағы балалардың 64,3%-ында АЭК деңгейінің жоғарылауы байқалды, бұл эндотелиалды дисфункцияның ауыр түрін көрсетеді. SARS-CoV-2 инфекциясынан кейін БОС дамыған балаларда эндотелин-1 деңгейі де дені сау балаларға және SARS-CoV-2 инфекциясы анамнезі жоқ БОС-ы бар балаларға қарағанда айтарлықтай жоғары болды (0,46 ± 0,02 фмоль/мл). Бұл нәтижелер COVID-19-дан кейінгі респираторлық асқынулар патогенезінде эндотелиалды дисфункцияның маңызды рөлін атап өтеді. Қорытынды: SARS-CoV-2 инфекциясы балаларда, әсіресе БОС дамығандарда, эндотелиалды дисфункцияның айтарлықтай дамуына ықпал етеді. SARS-CoV-2 инфекциясы мен БОС-тың бірігуі эндотелий зақымдануын шиеленістіреді, бұл COVID-19-дан кейінгі респираторлық асқынулар патогенезінде маңызды рөл атқарады. Бұл деректер эндотелиалды дисфункцияны түзетуге бағытталған терапиялық стратегияларды одан әрі зерттеу қажеттілігін көрсетеді, бұл COVID-19-дан кейінгі ұзақ мерзімді респираторлық салдарларға шалдыққан балалардың емдеу нәтижелерін жақсартуы мүмкін.

Сведения · Details