ҚАЗАҚСТАН ЖІӨ ДИНАМИКАСЫН КЕЗЕҢДІК (PIECEWISE) ЛОГИСТИКАЛЫҚ ЖӘНЕ БҰЛДЫР МОДЕЛЬДЕУ (1990–2024)
Бұл ғылыми зерттеу 1990–2024 жылдар аралығындағы Қазақстан Республикасының жалпы ішкі өнімінің (ЖІӨ) даму динамикасын талдау үшін кезеңдік логистикалық модельдеу мен мүмкіндіктік бұлдыр интервалдарды біріктіретін гибридті әдістемелік құрылымды ұсынады. Берілген уақыт қатары экономикалық тұрғыдан мәнді кіші кезеңдерге (сегменттерге) бөлініп, әрбір сегмент үшін бақылаулар санына байланысты бейімделгіш үш параметрлі (3PL) немесе төрт параметрлі (4PL) логистикалық модельдер сәйкестендіріледі. Алынған модельдер негізінде орталық траектория анықталып, логарифмдік кеңістіктегі қалдықтар арқылы анықталмағандық пен белгісіздік сипатталады. Белгісіздікті бағалау үшін мүмкіндіктік тәсіл қолданылып, алдын ала берілген сенімділік деңгейінде қамтуды қамтамасыз ететін бұлдыр интервалдар құрылады. Әрбір уақыт нүктесі үшбұрышты бұлдыр сан (ҮБС) ретінде ұсынылып, кейін сегмент деңгейінде агрегатталады. Барлық сегменттер бойынша алынған нәтижелер сегмент ұзындығы бойынша өлшенген тәсіл арқылы біріктіріліп, жаһандық үшбұрышты бұлдыр сан қалыптастырылады. Оның центроиді белгісіздік жағдайындағы ЖІӨ-нің ұзақ мерзімді интегралды бағасын береді. Алынған нәтижелер ұсынылған тәсілдің макроэкономикалық уақыт қатарларындағы құрылымдық үзілістерді, бейсызық даму траекторияларын және белгісіздіктің таралуын тиімді сипаттайтынын көрсетеді. Ұсынылған модель экономикалық талдау, болжау және интеллектуалды жүйелерде қолдану үшін перспективалы құрал болып табылады.
Сведения
- Опубликовано
- 2026 · № 2
- Язык
- Казахский
- ISSN
- 1991-346X · 2518-1726
- Издатель
- Central Asian Academic Research Center LLP