НАНОҚҰРЫЛЫМДАНҒАН СУДЫ ҚОЛДАНУ АРҚЫЛЫ СУДЫ ТАЗАРТУ ТИІМДІЛІГІН ЗЕРТТЕУ
Су ресурстарының ауыр металл иондары, органикалық бояғыштар және еріген тұздармен ластануы қазіргі заманның ең өзекті экологиялық және санитарлық мәселелерінің бірі болып табылады. Cu²⁺, Pb²⁺, Cd²⁺ және Zn²⁺ иондары жоғары уыттылығымен және биожинақталу қабілетімен сипатталса, метилен көгі сияқты синтетикалық бояғыштар биологиялық ыдырауға төзімді болып, су экожүйелеріне елеулі зиян келтіреді. Осыған байланысты суды тазартудың экологиялық қауіпсіз әрі энергия үнемдейтін баламалы тәсілдерін әзірлеу өзекті мәселе болып табылады. Осы зерттеудің мақсаты наноқұрылымданған суды (НҚС) белсенді орта ретінде пайдалану арқылы су ерітінділерін ауыр металл иондарынан, органикалық бояғыштардан, сондай-ақ судың қаттылығы мен минералдануын анықтайтын компоненттерден тазарту тиімділігін эксперименттік тұрғыда бағалау болып табылады. Наноқұрылымданған су деионизделген судың Nafion ионалмастырғыш мембранасымен ұзақ уақыт бойы жанасуы нәтижесінде алынды. Тазарту тәжірибелері модельдік су ерітінділерінде ластанған су мен НҚС көлемдік қатынасы 1:1 болған жағдайда жүргізіліп, одан кейін тұндыру және сүзу сатыларымен жүзеге асырылды. Cu²⁺, Pb²⁺, Cd²⁺ және Zn²⁺ иондарының концентрациялары атомдық-абсорбциялық спектроскопия әдісімен анықталды. Метилен көгінің мөлшері ультракүлгін спектрофотометрия арқылы өлшенді. Ca²⁺ және Mg²⁺ иондары титриметриялық әдіспен, жалпы тұз мөлшері мен меншікті электрөткізгіштік кондуктометриялық әдіспен, ал pH потенциометриялық әдіспен анықталды. Зерттеу нәтижелері наноқұрылымданған суды қолдану ауыр металдарды жоюдың жоғары тиімділігін қамтамасыз ететінін көрсетті (Pb²⁺ үшін 92,8 %-ға дейін, Cu²⁺ үшін 88,0 %), сондай-ақ метилен көгінің 82,5 % деңгейінде алынуын қамтамасыз етті. Сонымен қатар Ca²⁺ және Mg²⁺ иондарының концентрацияларының төмендеуі есебінен судың қаттылығының айтарлықтай азаюы байқалды. Жалпы тұз мөлшері мен меншікті электрөткізгіштіктің төмендеуі және pH мәнінің бейтарап аймаққа жақындауы тіркелді. Алынған деректер тазарту процесінің селективті сипатын және сорбциялық-коагуляциялық механизмдердің қатысуын көрсетеді. Ұсынылған тәсіл жүзеге асырудың қарапайымдылығымен, химиялық реагенттерді қолдану қажеттілігінің болмауымен және наноқұрылымданған суды қайта пайдалану мүмкіндігімен ерекшеленеді.
Сведения
- Опубликовано
- 2026 · Т. 466, № 1
- Язык
- Казахский
- ISSN
- 2224-5286 · 2518-1491
- Издатель
- Central Asian Academic Research Center LLP