ҚАЗАҚ ҚОҒАМЫ МӘШҺҮР ЖҮСІП КӨПЕЕВ ШЫҒАРМАЛАРЫ ПРИЗМАСЫ АРҚЫЛЫ
Ұсынылған мақалада XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы қазақ қоғамы Мәшһүр Жүсіп Көпеевтің әдеби, философиялық және публицистикалық мұрасы негізінде қарастырылады. Бұл зерттеудің өзектілігі Көпеевтің тарихи-мәдени мұрасын постколониалдық көзқарас аясында қайта пайымдау және дәстүрлі қазақ қоғамындағы трансформациялық үдерістерді терең талдау қажеттілігімен байланысты. Империялық модернизация, Ресей әкімшілік жүйесінің қысымы және ислам институттарының күшеюі жағдайында Мәшһүр Жүсіп бұл өзгерістердің жай ғана куәгері емес, сонымен қатар олардың белсенді талдаушысы ретінде танылады. Зерттеудің мақсаты — Көпеев шығармаларында негізгі әлеуметтік, діни және мәдени өзгерістердің қалай көрініс тапқанын және бұл үдерістердің қазақ қоғамының болмысын, бірегейлігі мен тұрақтылығын қалыптастырудағы рөлін қалай түсіндіргенін анықтау. Мақаланың негізгі міндеттері: Мәшһүр Жүсіптің өмір жолы мен рухани ізденісін тарихи жад пен жеке тәжірибе көзі ретінде талдау; оның мәтіндеріндегі діни-философиялық өлшемдерді саралау; әлеуметтік құрылым мен дәстүрлі құндылықтарды бейнелеу тәсілдерін қарастыру; сондай-ақ далалық қазақтар арасындағы ислам институттарының рөлін айқындау. Зерттеу шеңберінде исламдану және діннің көшпелі өмір салтына бейімделуі, діни және зайырлы білімнің өзара байланысы, тарихи сананы сақтау құралы ретіндегі шежіре дәстүрі, сондай-ақ қазақ ақсүйектері мен діни құрылымдар арасындағы өзара әрекеттестік мәселелері қарастырылады. Ерекше назар герменевтикалық талдау әдістемесіне аударылып, ол Көпеев мәтіндерінің астарлы мағынасын ашуға және оның мұрасының сол дәуірдегі мәдени әрі менталдық бағдарларды қалай бейнелейтінін түсінуге мүмкіндік береді.
Сведения
- Опубликовано
- 2025 · Т. 415, № 3
- Язык
- Казахский
- ISSN
- 1991-3494 · 2518-1467
- Издатель
- Central Asian Academic Research Center LLP