Central AsianResearch Index

ДАТЕЛЬНЫЙ ПАДЕЖ В КЫРГЫЗСКОМ И УЗБЕКСКОМ ЯЗЫКАХ: КЫРГЫЗ ЖАНА ӨЗБЕК ТИЛДЕРИНДЕГИ БАРЫШ ЖӨНДӨМӨСҮ

DATIVE CASE IN KYRGYZ AND UZBEK LANGUAGES

Пространственные параметры относятся к месту про­­­ис­хождения, начала, направления движения. Это исход­ный, да­тельный и творительный падежи. Из этих падежей да­­тель­ный падеж не только выражает пространственное зна­­че­ние, но в некоторых случаях также выражает отно­ше­ние дейс­твия к косвенному объекту. По этой причине в не­ко­то­рых науч­ных работах, в частности, изучающих грамма­ти­ку тюрк­ских языков, этот навык также известен как да­тель­­ный (дательно-направительный падеж) падеж. В ста­тье рас­сказывается о древних и современных формах причас­тия иду­щей способности, а также об общих чертах и разли­чиях меж­ду двумя языками. Также анализируется взаимо­связь форм и особенностей Орхоно-Енисейских памятников, рас­смат­­риваются связи древних и современных форм конеч­но­стей. Потому что падежные формы, используемые в древ­них памят­никах, встречаются и в юго-западном диалекте кыр­гызского языка. Мейкиндик жөндөмөлөрү кыймыл-аракеттин чыккан, баш­талган ордун, багытын билдирет. Булар чыгыш, барыш жа­на жатыш жөндөмөлөрү. Бул жөндөмөлөрдүн ичинен ба­рыш жөндөмөсү мейкиндик маанини эле билдирбестен айрым учур­ларда кыймыл-аракеттин кыйыр объектиге болгон мами­ле­син да билдирип калат. Ошол себептүү бул жөндөмөнү кээ бир илимий эмгектерде, айрыкча түрк тилдеринин грам­ма­ти­ка­­сын изилдеген окумуштуулардын барыш-багыт (дательно-нап­равительный падеж) жөндөмөсү деп да атагандары бел­ги­лүү. Макалада барыш жөндөмө мүчөсүнүн байыркы жана азыр­кы формалары, эки тилдеги жалпылыктар жана айыр­ма­чылыктар жөнүндө сөз болот. Ошондой эле Орхон-Енисей эсте­ликтериндеги формалар менен жакындыгы, өзгө­чө­лү­к­т­ө­рү талданып, жөндөмө мүчөлөрүнүн байыркы жана азыркы фор­маларынын ортосундагы байланыштар каралат. Ант­ке­ни байыр­кы эстеликтерде колдонулган жөндөмө мүчөлөрү кыр­гыз тилинин түштүк-батыш диалектиде да жолугуп ка­лат. Spatial parameters relate to the place of origin, direction of movement. These are the initial, dative and creative cases. Of these cases, the dative case not only expresses spatial meaning, but in some cases also expresses the relation of an action to an indirect ob­ject. For this reason, in some scientific papers, in particular those studying the grammar of the Turkic languages, this skill is also known as the dative (dative-directional case) case. The article describes the ancient and modern forms of the participle of the run­ning ability, as well as the general features and differences bet­ween the two languages. The proximity and features of the forms of the Orkhon-Yenisei monuments are also analyzed.

Сведения

Опубликовано
2023 · № 7, С. 336-339
Язык
Кыргызский
ISSN
1694-8483 · 1694-8491
Издатель
Publishing House of Scientific Journals and Children's Fiction
Аффилиации
Кыргызский государственный университет им. И.Арабаева