Central AsianResearch Index

ПРИРОДА УСТНОГО ЭПИЧЕСКОГО ТЕКСТА: ООЗЕКИ АЙТЫЛГАН ЭПИКАЛЫК ТЕКСТТИН ТАБИЯТЫ

THE NATURE OF THE ORAL EPIC TEXT

Любой рассказчик запоминает устные тексты, которые он слышит от кого-то, и продолжает их повторять. Основ­ные строки устного текста, передаваемые от одного человека к другому, сохраняются в памяти рассказчика и произносятся в форме в процессе импровизации в соответствии с его твор­че­скими способностями. Другими словами, он перерабаты­вает тексты, которые слышит, или сочиняет их, рассказывая им, не задумываясь. Они не думают о том, чтобы произнести этот текст сейчас, после и как произнесли этот текст, у них нет времени подумать. В этом особенность устной речи. В результате получается устный текст эпоса, отличный от письменного. 1995 году известный манасовед, доктор филоло­гических наук, профессор Ж. Орозобекова записала на микро­магнитную ленту версию великого сказочника Ш. Азизова. В этой статье будут проанализированы особенности присущие устному тексту на примере этого варианта, и предпринята попытка раскрыть его природу. Кайсы гана манасчы болбосун бирөөдөн бир нече жолу угуп, кулагы канып, аны эсине тутуп калып, кайра өзү аткар­ган учурда, бир адамдан башка адамдарга берилген оозеки текст­тин урунттуу саптары сакталып, анын чыгармачылык дараметине жараша импровизациялоо процессиндеги форма­да (б.а. уккан тексттерди кайрадан иштөө же ага ойлонуп ол­турбай төгүп айтып жаӊысын түзүүсү) айтылып келет. Алар азыр ушул текстти айткандан кийин бул текстти айтам деп ойлонушпайт жана ойлонууга убактылары да жет­пейт. Оо­зе­ки айтуучулуктун өзүнө таандык өзгөчөлүгү ушун­да. Жы­йын­тыгында, жазма тексттен айырмаланган эпостун оозеки текстти пайда болот. 1995-жылы белгилүү манас таануучу, филология илимдеринин доктору, профессор Ж. Орозобекова зал­кар манасчы Ш. Азизовдун айткан вариантын микромаг­нит­тик кассетага жаздырып алган. Андан кийин аны редак­ция­лап, оңдоп, түздөп китеп формасына өткөрүүгө даярдаган. Бул макалада ушул варианттын мисалында оозеки текстке мү­нөздүү болгон өзгөчөлүктөр талданып, анын та­биятын ачып берүүгө аракет жасалат. Any narrator remembers oral texts that he hears from some­one and continues to repeat them. The main lines of the oral text, transmitted from one person to another, are stored in the memory of the narrator and are pronounced in the form of improvisation in accordance with his creative abilities. In other words, he processes the texts he hears, or composes them, telling them without thinking. They don’t think about saying this text now, after they have said this text and they don’t have time to think. This is the peculiarity of oral speech. The result is an oral text of the epic, different from the writ­ten one. In 1995, a well-known Manas scholar, Doctor of Philology, Professor Zh. Orozobekova recorded a version of the great storytel­ler on a micromagnetic tape Azizova. This article will analyze the fea­tures inherent in the oral text on the example of this variant, and an attempt is made to reveal its nature.

Сведения

Опубликовано
2024 · № 6, С. 295-298
Язык
Русский
ISSN
1694-8483 · 1694-8491
Издатель
Publishing House of Scientific Journals and Children's Fiction
Аффилиации
Академия Министерства внутренних дел Кыргызской Республики им. генерал-майора милиции Э.Алиева